شناسایی پیشایندهای مدیریت حکمت در سازمان‌ها با بهره‌گیری از روش نقشه شناختی فازی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری مدیریت دولتی، گروه مدیریت، دانشکده مدیریت و اقتصاد، دانشگاه لرستان، خرم آباد، ایران

2 دانشیار، گروه مدیریت، دانشکده مدیریت و اقتصاد، دانشگاه لرستان، خرم آباد، ایران

3 دانشجوی دکتری گروه مدیریت، گروه مدیریت، دانشکده مدیریت و اقتصاد، دانشگاه لرستان، خرم آباد، ایران

doi
10.47176/smok.2024.1755
چکیده

هدف: جایگاه عقل در مدیریت و بررسی زمینه­های بهره­مندی از آن یکی از مسائلی است که امروزه به آن توجه بسیاری شده است. در این راستا، مدیریت حکمت رویکردی است که به بهره­گیری از دانش، تجربیات و درک درست در فرآیند تصمیم­گیری و مدیریت تأکید دارد. این مدل مدیریت با ارتقا فهم عمیق و اثربخشی در تصمیم­گیری­ها، به­منظور دستیابی موفق به اهداف سازمانی موثر می­باشد. لذا پژوهش حاضر با هدف شناسایی پیشایندهای مدیریت حکمت در سازمان­ها انجام پذیرفت.روش پژوهش: این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از حیث نحوه گردآوری داده­ها پیمایشی است. جامعه آماری پژوهش حاضر خبرگان متشکل از اساتید مدیریت دانشگاه­های استان لرستان می­باشند، که از میان آن­ها 30 نفر به عنوان اعضای نمونه با روش نمونه­گیری هدفمند و بر اساس اصل اشباع نظری انتخاب شدند. ابزار گردآوری داده در بخش کیفی پژوهش، مصاحبه و در بخش کمی پرسشنامه است. به­منظور تحلیل داده­ها در بخش کیفی از رویکرد تحلیل محتوا و با بهره­گیری از نرم افزار اتلس­تی و در بخش کمی از روش نقشه شناختی فازی استفاده شده است. روایی و پایایی مصاحبه پژوهش با استفاده از روش روایی محتوایی و روایی نظری و پایایی درون کدگذار میان کدگذار تایید شد. همچنین روایی و پایایی پرسشنامه پژوهش با روایی محتوایی و بازآزمون سنجیده شد.یافته‌ها: یافته­های پژوهش نشان داد که مهمترین پیشایندهای مدیریت حکمت در سازمان­ها، داشتن مهارت انسانی-ادراکی با شاخص مرکزی (45/26)، ارتقا براساس شایستگی با شاخص مرکزی (27/26)، توانایی حل مسئله (57/25)، دانش و تجربه­ی مدیر (56/25)، توانش یادگیری قوی (44/25) و عدم وابستگی به منابع قدرت با شاخص مرکزی (09/25) می­باشند.نتیجه‌گیری: پیشایندهای مدیریت حکمت در سازمان­ها، عبارت‌اند از: توانش یادگیری قوی، ارتقا بر اساس شایستگی، سالم‌بودن، انتقادپذیر بودن، قضاوت‌نکردن بر اساس شنیده­های دیگران، داشتن روحیه مشورت، داشتن مهارت انسانی - ادراکی، توانایی حل مسئله، توانایی تصمیم­گیری منطقی بر اساس مستندات، عدم وابستگی به منابع قدرت، فرهنگ‌سازمانی، توانمندی در تجزیه‌وتحلیل وضعیت، دانش و تجربة مدیر، شرایط بازار، کارکرد هوشمندانه، توانایی تعامل اجتماعی، توانایی سازماندهی و مدیریت زمان، مدیریت استرس، داشتن هوش تصمیمی و مسئولیت‌پذیری. یافته­های بخش کمی نیز بیانگر اولویت این پیشایندها است.اصالت/ارزش: سازمان­ها می­بایست در مراحل اولیه گزینش و استخدام، توجه خود را به توانایی­ها و ویژگی­های شخصیتی افراد معطوف نموده تا بتوانند زمینة پیاده­سازی مدیریت حکمت را در سازمان ایجاد کنند و در مراحل بعد به تقویت این مهارت­ها بپردازند.