فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

منابع آب‌های‌زیرزمینی از مهمترین منابع تولیدی در فعالیت‌های کشاورزی محسوب می‌شود. برداشت بی‌رویه از منابع آب‌زیرزمینی و بروز شرایط نامساعد آب و هوایی و تداوم آن، چالش‌های مهمی را در مدیریت منابع آب به وجود آورده‌است. بر این اساس تجدیدنظر در مدیریت منابع آب امری ضروری است. دشت شبستر از مناطق مهم کشاورزی استان آذربایجان‌شرقی محسوب می‌شود که با برداشت بی‌رویه آب و بحران منابع آبی مواجه شده‌است. با توجه به اینکه بارندگی مهمترین عامل در تغذیه منابع آب‌های زیرزمینی می‌باشد، لذا در مطالعه حاضر سعی شده‌است که با استفاده از الگوی برنامه‌ریزی پویا تأثیر شاخص‌های بارندگی روی حجم و مصرف آب‌زیرزمینی و الگوی کشت دشت شبستر در افق زمانی 10 ساله بررسی شود. نتایج نشان داد که شاخص بارش استاندارد 48 ماهه (SPI48) با شاخص منبع آب‌زیرزمینی (GRI) و ارتفاع سفره آب‌زیرزمینی همبستگی بالایی داشته و تعیین ارتفاع پمپاژ آب براساس شاخص SPI48 موجب بهبود بیلان آبخوان می‌گردد. سطح زیرکشت محصولات گندم، جو و انگور در شرایط خشکسالی افزایش یافته و سطح زیرکشت محصولات پرآب مانند گوجه‌فرنگی و یونجه کاهش می‌یابد. کاهش استخراج و مصرف آب با بکارگیری تکنولوژی‌های آبیاری آب‌اندوز و اعمال قیمت‌های مناسب برای محصولات کم‌آب از راهکار‌های اساسی ترمیم سفره آب‌های زیرزمینی در منطقه شبستر می‌باشد.