فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مسئولیت­پذیری، یکی از مباحث مهمی است که ارتباط مستقیمی با زندگی انسان دارد؛ زیرا بخشی از هویت و زیست آدمی، در قلمرو مسئولیت­ها و وظایف فردی و اجتماعی شکل می­گیرد و از آنجایی که قرآن کریم نخستین و جامع­ترین منبع دینی به­شمار می­آید، شایسته است که این مسأله در آیات الهی مورد واکاوی قرارگیرد. این پژوهش با هدف تحلیل موضوع "مسئولیت­پذیری" در قرآن، از طریق روش توصیفی-تحلیلی، به بررسی چهار واژه­ی "مکین، امین ، حفیظ و علیم" و کاربست معنایی آن در دو آیه 54 و 55  سوره­ی یوسف از طریق بررسی لغوی، بیان تفاسیر مفسران شیعه و اهل­سنت پرداخته و تلاش­نموده تا از رهگذر معناشناسی، معیارهای مسئولیت­پذیری ذکرشده در این آیات را استخراج نماید. در نهایت این نتیجه قابل استنباط می­باشد که عبارت "مکین امین" که در آیه­ی 54 از سوی پادشاه مصر برای اعطای مسئولیت به یوسف (ع) عنوان­شده، از انگاره­های حاکم غیرالهی و غیرمعصوم نشات­گرفته که تحلیل معناشناسی "مکین"، اعتبار مکانت آن نزد حاکم و تقدم آن بر "امین" و بهره­گیری از عبارت " استخلصته لنفسی "، همچنین عدم ذکر واژه­ی "جعل" و "سلطنت" این انگاره­ی غیرالهی را تقویت نموده است؛ لکن در آیه­ی بعدی که عبارت "­حفیظ علیم" از سوی خود یوسف(ع) عنوان می­شود، معیاری حقیقی را در بردارد که در روند تحلیل معنا و بافت زبانی نسبت به وکیل، رقیب و مانند آن می­تواند قوت و غنای این معیار را تحکیم ببخشد؛ همچنین همنشینی این عبارت با واژه­ی "جعل" بیانگر این موضوع است که صاحبِ این منصب، از سوی خداوند برگزیده شده است.