فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

در بررسی ابزارهای ساخت نحویِ جمله، مقوله‌های کاربرد و کارکرد، از نقش اساسی برخوردارند. یکی مبيّن نحوه استعمال ابزار نحوی و دیگری مبيّن معنایی است که در زبان القاء می‌کند. حروف نفی بدلیل کاربردهای متنوع و کارکردهای معنایی فراوان در زبان عربی، از این جهت قابل بررسی است. این حروف که یکی از چالش‌برانگیز‌ترین مباحث در زبان عربی است، در نحوِ کلاسیک مورد بحث قرار گرفته‌ است. بررسی این حروف و چگونگی کاربرد و کارکردهای معنایی آن، در متون معاصر جای بحث ويژه دارد. این مقاله با استفاده از روش پژوهش توصیفی-تحلیلی نحوه کاربرد و کارکرد این حروف را در نثر معاصر و با تکیه بر کتاب نحو مدرن عربی اثر کانتارینو، واکاوی کرده است. کانتارینو در کتاب خود سعی کرده قواعد عربی را به شکلی ساده، کاربردی و امروزی و با استفاده از نثر معاصر، به خواننده معرفی نماید. وی در توضیح این قواعد، بیشتر از قواعد زبان انگلیسی تبعیت کرده و به جای پرداختن به جزئیات، به شرح کلی جلوه‌های کاربرد آن می‌پردازد. نتیجه نشان می‌دهد که حروف نفی در نثر معاصر از اشکال متنوعی برخوردار است و شکل سنتی آن در برخی موارد دستخوش تغییراتی شده و از جهت میزان کاربرد، برخی از حروف بیشتر و برخی کمتر به کار رفته‌اند. در بخش کارکردها، معانی برخی حروف مانند کاربرد إن نفی منسوخ شده یا کارکرد برخی تغییر یافته و غالباً برای معناهایی مانند نفی عام، اتصال و انفصال به کار رفته‌اند.