الگوی روابط عاطفی – جنسی همسران مبتنی بر آیات قرآن و روایات: یک پژوهش کیفی

نویسندگان

1 استادیار پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی.

2 دانشجوی دکتری پژوهشگاه حوزه و دانشگاه

3 روان شناسی، موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره) ، قم.

doi
چکیده

روابط عاطفی-جنسی از مهم‌ترین عوامل رضایت در زندگی زناشویی است. پژوهش حاضر، با هدف تدوین الگوی روابط عاطفی-جنسی همسران بر اساس آیات و روایات انجام شد. روش این پژوهش، به لحاظ هدف بنیادی و به لحاظ رویکرد روش کیفی داده بنیاد است. جامعه متنی پژوهش ، تمام مستندات روایی و قرآنی نرم افزار جامعه الاحادیث است که در گام نخست از طریق نمونه‌گیری هدفمند و بر اساس اصل اشباع 400 مستند و سپس در ضمن دو مرحله غربالگری تعداد 236 مستند روایی-قرآنی برای تجزیه و تحلیل انتخاب شد. داده‌ها‌ از طریق نرم‌افزار MAXQDA و در سه مرحله باز، محوری و انتخابی کدگذاری شدند. تجزیه و تحلیل داده‌ها، منتهی به شناسایی 333 کد باز، 28 کد محوری و سرانجام 8 مولفه اساسی و 3 بعد گردید. در پایان، داده‌ها بر اساس دو معیار «حق-وظیفه» و «مطلوبیت-ارزش» طبقه‌بندی شدند. اعتبارسنجی یافته‌ها از سه روش «ضریب شاخص روایی محتوا (CVI)»، «شاخص نسبت روایی محتوا (CVR)»، و «شاخص کارآمدی»؛ توسط 6 متخصص علوم انسانی و روان‌شناسی انجام و تایید شد. یافته‌های این پژوهش نشان داد، الگوی رابطه عاطفی-جنسی متشکل از شرایط زمینه‌ساز، بعد هسته‌ای و برون‌داد است. مولفه‌های این الگو شامل تعاملات کلامی-عاطفی، نگاه متعالی، مهار و مدیریت، دانش جنسی، عشق‌بازی، عرضه، تلاش برای کامیابی و سعادت عاطفی-جنسی است.نتایج این تحقیق در مداخلات آموزشی به دختران و پسران متقاضی ازدواج و مداخلات درمانی برای زوجین با مشکلات مربوط به روابط عاطفی-جنسی موثر است.