تحلیل ‌داستانهای کودکان بر اساس نظریه ریخت‌شناسی پراپ (مطالعه موردی داستان قریة الحروف از محمود شقیر)

نویسندگان

1 طهران

2 دانشجوی کارشناسی ارشد زبان و ادبیات عرب، دانشگاه تهران،

doi
10.22034/iaall.2024.440640.2881
چکیده

محمود شقیر در داستان ‌کوتاه قریة الحروف، نگاه و ذهن خلاقانه‌ای به چالشها و نارسایی‌های موجود در زندگی کودکان دارد و طریق استقامت ورزیدن برای حل مشکلات را به نوباوگان می‌آموزد. از آنجا که بررسی آثار روایی به لحاظ شکل و ساختار، امروزه از اهمیت بسزایی در حوزۀ روایت‌شناسی برخوردار است، نگارندگان در این پژوهش تلاش کرده‌اند تا داستان کودکانه قریة الحروف را با بهره‌گیری از الگوی ریخت‌شناسی ولادیمیر پراپ، بررسی و تحلیل کنند. بدین منظور پس از تبیین مبانی اصلی این نظریه، نخست داستان مورد بحث با کارکردها و خویش‌کاری‌های سی و یک گانۀ پراپ تطبیق داده شده و سپس از هفت حوزۀ کنش این الگو سخن به میان آمده است. در نهایت نقش و کارکرد هر کدام از شخصیت‌های داستان اعم از قهرمان، شریر، یاریگر و غیره مورد ارزیابی قرار گرفته و موارد تطابق یا عدم تطابق این شخصیت‌ها با کارکردها و کنش‌های مورد توجه در الگوی پراپ مشخص شده است. از یافته‌های تحقیق استنباط می‌شود که نوزده کارکرد از خویش‌کاری‌های ۳۱ گانۀ پراپ در داستان مورد بحث قابل ملاحظه است و ۱۲ کارکرد دیگر جایگاهی در این داستان ندارد. همچنین از ۷ حوزۀ کنش در الگوی پراپ، شش مورد با این داستان تطابق کامل یافته است.