مضمونشناسی خشونت زنان و مردان متأهل علیه همسران خود: معنا، دلایل و پیامدها
نویسندگان
1 دانشیار، گروه جامعهشناسی، دانشکده علوم اقتصادی - اجتماعی، دانشگاه الزهرا(س)، تهران، ایران.
2 دانشیار گروه جامعه شناسی دانشگاه خوارزمی
3 دانشیار، گروه جامعه شناسی، دانشگاه خوارزمی
4 دانشجوی دکتری دانشگاه خوارزمی
doi
چکیده
خشونت خانوادگی امری پیچیده است که عوامل گوناگونی در شکلگیری آن نقش دارند. با این وجود میتوان این خشونت را به مثابهی هر نوع عمل آسیبرسان از سوی همسران در نظر گرفت که موجب ایجادمشکلاتی در روابط آنها و از دست دادن محبت،آرامش و احترام درخانواده میشود. هدف نوشتار حاضر فهم معنا، دلایل و پیامدهای خشونت خانوادگی تجربه شده از سوی همسران است. در این مطالعه، 15 نفر از زنان و مردان متأهلکه در سال 1400 از اردیبهشتماه تا تیرماه به دادگاه خانواده درشهراصفهان مراجعه کرده بودند، مشارکت داشتند. مشارکتکنندگان به صورت هدفمند و بر اساس ملاکهای متأهل بودن، سکونت در اصفهان و قرار داشتن در معرض خشونت خانوادگی به ویژه از سوی همسران انتخاب شدند. دادهها بر اساس رویکرد کیفی با استفاده از مصاحبه عمیق گردآوری و به کمک «تحلیل مضمون» بررسی شد. در نهایت نتایج در هفت مضمون اصلی: «آسیب دیدگی جسمی و روانی و احساس نادیده گرفته شدن»، «تبدیل کانون محبتآمیز خانواده به کانون مشاجره» ، «ناهمسان همسری در زمینه خلق و خو و منش»، «نقش آفرینی منفی فرزندان و خانواده همسر»، «عدم قدرت تصمیم گیری و توان پاسخ دهی»، «ساختارهای تحمیلی و خشونتآفرین جامعه» و «شکلگیری چرخه متوالی و به هم پیوسته خشونت در همه ابعاد و سطوح فردی، خانوادگی و اجتماعی» دستهبندی شده است. به نظر میرسد، فهم معنای خشونت خانوادگی، در مردان و زنان به تناسب مصادیق تجربه شده متفاوت است. ازجمله پیامدهای خشونت خانوادگی شکلگیری نوعی چرخهی مداوم خشونت بر اساس اتخاذ راهبرد انتقامگیری و تلافیجوئی است. این چرخه با عمل خشونتآمیز یک طرف شروع شده و با عکسالعمل خشونت بار طرف دیگر ادامه می یابد به گونهای که ممکن است از خشونت اخلاقی آغاز شده و به خشونت روانی، جسمی، جنسی، اجتماعی و اقتصادی تبدیل شود. به این ترتیب مهمترین پیامد خشونت خانوادگی، ادامه یافتن خشونت در یک چرخهی متوالی و با موضوعات مختلف از حوزه فردی تا خانوادگی و اجتماعی خواهد بود.
