طراحی الگوی زوج درمانی از دیدگاه قرآن و روایات با تاکید بر حسادت زدایی و بررسی ویژگی های روان سنجی آن
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری دانشگاه الزهرا
2 دانشیار گروه مشاوره.، دانشکده علوم تربیتی و روان شناسی، دانشگاه الزهرا، تهران، ایران
3 گروه روانشناسی،پژوهشکده زنان ، دانشگاه الزهرا، تهران، ایران
4 استادیار گروه مشاوره، دانشکده علوم تربیتی و روان شناسی، دانشگاه الزهرا، تهران، ایران
doi
چکیده
فهم چیستی و چگونگی مشکلات زوجین و خانوادهها از منبع وحیانی قرآن کریم بسیار حائز اهمیت است. حسادت یک ویژگی است که ابعاد شناختی و رفتاری و هیجانی و .. دارد و در الگوهای تعاملی زوجین اثرات مخربی را به بار می آورد. پژوهش حاضر با هدف کشف معنا شناسی حسد از منظر قرآن و روایات و طراحی الگوی زوج درمانی اختصاصی بر اساس حسادت زدایی بود. در این پژوهش از هر دو روش کیفی و کمی، استفاده شد. در بخش کیفی و تحلیل محتوای آیات و روایات، مؤلفههای پروتکل زوج درمانی، بر مبنای واژه حسد از آیات و روایات، استخراج شدند و در بخش کمی، روایی صوری و روایی محتوایی پروتکلِ ساخته شده، مورد ارزیابی قرار گرفت. در مرحله ی طراحی و تدوین پروتکل، با تحلیل آیات قرآن و روایات مربوطه حول محور ریشه "حسد"، مولفههای مفهومی حسادت شامل مقدمات، لوازم و نتایج و آثار حسد به دست آمد و با توجه به بروز حسادت در روابط زوجی، پروتکل زوج درمانی بر اساس آن و با طراحی تکنیکهای رفع کننده آن، توسط گروهی 5 نفره طراحی شد. در مرحلهی دوم نیز برای بررسی محتوای پروتکل، از نظرات پنل تخصصی 10 نفره به روش دلفی استفاده شد و ضریب نسبی روایی محتوا (CVR) و شاخص روایی محتوا (CVI) محاسبه گردید. تعریف فرایندی حسادت و تعریف حسادت زوجی در این پژوهش به دست آمد. همچنین پروتکل مبتنی بر آیات قرآن و با بهره گیری از روایات، تدوین گردید. نتایـج بررسـى روایى محتوایـى پروتکل توسـط پنـل متخصصـان نشـان داد CVRکل پروتکل به ترتیب 8/0 و 1 و CVI جلسات 1 می باشد کـه نشـاندهنده دارا بـودن حداقـل مقـدار مـورد قبـول اسـت.از آنجا که حسادت، ویژگی است که در بسیاری از زوجین دیده میشود، شناسایی و رفع آن میتواند زمینه اختلافات بسیاری را بین زوجین از بین ببرد و سبب بهبود رضایتمندی زوجی و ارتقای صمیمیت بین آنها گردد. مهمتر از همه اینکه درمان با این رویکرد، فرد را در راستای اهداف الهی و جهتمندی اخروی در زندگی و تجربه رضایت حقیقی قرار میدهد.