معرفی و تحلیلی بر ساختارهای کمربند چین‌خورده و رانده بزقوش (شمال‌غرب ایران)

نویسندگان

1 دانشیار گروه علوم‌زمین، دانشکده علوم طبیعی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران، محقق مدعو، دانشگاه استراسبورگ، فرانسه

2 دانش‌آموخته کارشناسی‌ارشد، گروه علوم‌زمین، دانشکده علوم طبیعی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران

doi
10.22084/nfag.2024.15973.1600
چکیده

رشته‌کوه بزقوش در شمال‌غرب ایران و بین استان‌های آذربایجان شرقی و اردبیل قرار دارد. ارتفاعات بزقوش شامل تناوبی از سنگ‎های ائوسن است، که توسط دایک‎های میکرودیوریتی تا مونزونیتی قطع شده‎اند. این ارتفاعات بین دو گسل شمالی و جنوبی بزقوش مسدود شده و این دو گسل باعث راندگی این ارتفاعات به سمت دشت‎های سراب و میانه شده‎اند و در مجموع یک ساختار بالارانده را نشان می‎دهند. در این پژوهش باتحلیل ساختارهای مهم رشته کوههای بزقوش و برآورد وضعیت تنشهای امروزی آن این کوهها تحلیل شده است. بررسی داده-های دور‌سنجی و شناسایی ساختارها با کمک نقشه‌های زمین‌شناسی موجود در این پهنه، ساختارهای متعددی از جمله گسل‌ها (با مکانیسم-های تراستی، نرمال و امتدادلغز)، چین‌ها (تاقدیسی و ناودیسی) و حوضه‌ها و فرارانش‌ها را در این محدوده نشان می‌دهد. در این پژوهش مشخص شده است که گروه گسل‌های با سازوکار راندگی دارای امتداد میانگین NE-SW تا E-W ودارای شیب 60 تا 80 درجه می باشند. گسل های با سازوکار نرمال عمدتا دارای امتداد میانگین NW-SE و دارای شیب 60 تا 70 درجه هستند. همچنین گروه گسل های امتدادلغزی راستگرد با امتداد NNW-SSE دارای شیب نزدیک به قائم می باشند. همچنین جهت رژیم تنش غالب فشاری بصورت NNE-SSW در این رشته کوه است. در تمامی نواحی بررسی شده، مشاهده می‌شود که روند چین‌خوردگی‌ها با روند گسل‌های موجود در منطقه مطابقت داشته و این چین‌خوردگی‌ها متاثراز گسل‌ها ایجاد شده‌اند. بررسی و مقایسه نتایج حاصل از تحلیل ساختارها و براورد تنش شکل گیری رشته کوههای بزقوش را قابل مقایسه با مدل تکتونیکی ترافشارش نشان می دهد.