زمین شیمی سنگ‌های آذرین مافیک منطقه باغچه‌غاز (شمال شرق استان همدان): با تاکیدی بر منشأ و محیط تکتونیکی

نویسندگان

1 دانشجوی دکترا، گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه بوعلی‌سینا، همدان، ایران

2 دانشیار گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه بوعلی‌سینا، همدان، ایران.

doi
10.22084/nfag.2024.29351.1614
چکیده

توده‌ نفوذی باغچه‌غاز، در استان همدان و در شمال‌شرق شهرستان فامنین در زون سنندج-سیرجان برونزد دارد. بر اساس مطالعات پتروگرافی و ژئوشیمیایی نوع سنگ تشکیل دهنده توده گابرو می‌باشد. نتایج حاصل از آنالیزهای زمین‌شیمیایی نشان می-دهد که این سنگ‌ها وابسته به سری ماگمایی کالکوآلکالن و تولئیتی هستند. روندهای تشکیل شده در نمودارهای هارکر و پیوستگی ژئوشیمیایی آنها، الگوهای نمودارهای عنکبوتی و موازی بودن روند این نمودارها و وجود غنی شدگی در عناصر K و Pb و تهی شدگی در Nb خاستگاه مشترک نمونه ها را تأیید می‌نماید و نشانگر درگیری ماگما با پوسته‌ی قاره‌ای است. ماهیت و ترکیب شیمیائی سنگ‌های منطقه دستخوش فرایندهای ماگمایی چون تبلور تفریقی و آلایش شده‌اند. الگوی تغییرات عناصر خاکی نادر و کمیاب به‌هنجار شده نسبت به کندریت و گوشته اولیه نشان می‌دهند که مقادیر عناصر خاکی نادر LREE از عناصر خاکی سنگین HREE بیشتر است. نمودارهای مربوط به عناصر جزئی نشان می دهد ماگمای تشکیل دهنده سنگ‌های آذرین توده‌ نفوذی باغچه‌غاز از گوشته با ترکیب اسپینل لرزولیت و با درجه ذوب بخشی کم تا متوسط (%5 تا حدود %30) منشأ گرفته و در یک محیط فرورانش و قوس‌های آتشفشانی حاشیه فعال قاره‌ای تشکیل شده است.