تحلیل جلوههای زیباییشناختی تکرار هندسی در سوره آلعمران
نویسندگان
1 ماجیستر في قسم اللغة العربیة و آدابها، بجامعة کوثر بجنورد، کلیة الآداب والعلوم الإنسانیة، ایران، بجنورد
2 أستاذ مساعد في قسم اللغة العربیة و آدابها، بجامعة کوثر بجنورد، کلیة الآداب والعلوم الإنسانیة، ایران، بجنورد
3 أستاذ مساعد في قسم اللغة العربیة وآدابها بجامعة کوثر بجنورد، کلیة الأداب والعلوم الإنسانیة، ایران، بجنورد
doi
10.22034/iaall.2023.391798.2784چکیده
تکرار هندسی یکی از دانشهای نوظهوری است که برای تبیین ارزش تکرار از اهمیت زیادی برخوردار است. این شکل از تکرار به جهت هندسه خاصی که دارد، در انسجام آوایی و معنایی کلام نقش چشمگیری داشته و با ابعاد هنری و زیباییشناختی اثر پیوند برقرار میکند. در قرآن کریم پدیدة تکرار هندسی بهعنوان یکی از اسلوبهای بیانی در افادة مفاهیم و مضامین مورد نظر نقش اساسی دارد. در میان سُوَر قرآن کریم، تکرارهای کلامی در بافت سورة آلعمران از یک معماری و نظم خاصی تبعیت میکند که موجب پیدایی گونههای مختلفی از تکرار هندسی میشود. پژوهش حاضر بر آن است تا با روش توصیفی ـ تحلیلی، کارکرد زیباییشناختی تکرار هندسی و نقش برجستة این نوع تکرار در سورة آلعمران را بررسی کند. در این راستا آیات سورة آلعمران از نظر تکرار هندسی مورد بررسی و پژوهش قرار گرفته و با ارائه شواهدی معلوم گشت که انسجام ساختاری و معنایی سوره آلعمران تا حد زیادی مرهون تکرارهای هندسی است و در میان انواع تكرار هندسی، تکرار استهلالي، ختامي، هرمي، دايرهاي و تراكمي در اين سوره حضور گستردهای دارند پرواضح است که این بسامد چشمگیر در این سوره بیانگر هماهنگی نظم و ایقاع بهکار رفته در ساختار و بافت کلام جهت ادای پیام سوره است. در این سوره متناسب با هدف و غرض آن، از تکرار هندسی جهت تأکید و تثبیت پیامها و برجستهسازی مفاهیم در ذهن مخاطب، گسترش معنا و ... بهره گرفته شده است.