تاثیرخشک‌سالی بر روند تغییر و پیش‌بینی خصوصیات هیدرولوژیکی حوضه آبریز موثر بر دبی مطالعه موردی (حوضه کشف‌رود)

نویسندگان

1 دانشجوی کارشناسی ارشد سازه‌های آبی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه فردوسی مشهد

2 دانشیار گروه علوم ومهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه فردوسی مشهد

3 علوم ومهندسی آب- دانشگاه فردوسی مشهد- مشهد - ایران

doi
چکیده

با بروز پدیده­ی تغییراقلیم ،گرمایش زمین سبب بروز آسیب­های بی­شماری در نقاط مختلف جهان شده­است. پایش و پیش­بینی دقیق متغیرهای آب و هوایی و هیدرولوژیکی راه را برای ایجاد تصمیمات موثر و کلیدی هموار می­سازد. در این مطالعه با بررسی پارامترهای تاثیرگذار هواشناسی موثر بر دبی و بررسی تغییرات دبی در رودخانه­های حوضه­ی کشف­رود به همراه پایش و پیش­بینی (1426-1397) خشک­سالی هیدرولوژیکی، تصویری از تغییرات آینده­ی دبی درحوضه را ترسیم شد. در این مطالعه با استفاده از داده­های هواشناسی دو ایستگاه سینوپتیک مشهد و گل­مکان (1393-1366) و داده­های دبی دو ایستگاه هیدرومتری منتخب (اولنگ اسدی و موشنگ)، پارامترهای موثر بر دبی در مقایسه سالانه بدست آمد نتایج نشان داد که در مشهد (بالادست حوزه) موثرترین پارامترها در سطح معنی­داری 05/0دمای حداکثر، بارش و ساعت آفتابی است. در گل­مکان که تقریبا در پایین­دست حوزه قراردارد، پارامترهای موثر بر دبی، دمای حداقل و بارش بود. در دوره­ی پایه هر دو ایستگاه مشهد و گل­مکان، سال­های 1380 و 1387 خشک­ترین سال‌ها بدست آمد. با استفاده از مدل LARS-WG5.5تحت مدل HadCM3 و سناریوی A2، پارامترهای هواشناسی در آینده شبیه­سازی شد. در مشهد در سال­های آینده، روند تغییرات دبی افزایش چشم­گیری نسبت به 30 سال دبی پایه داشت به­طوری که بیشینه­ی مقدار دبی به 5/5 مترمکعب بر ثانیه رسیده و می­توان یک دوره­ی تر سالی را در آینده برای ایستگاه مشهد پیش­بینی کرد. اما در گل­مکان روند کاهشی دبی و افزایش خشک­سالی هیدرولوژیکی نسبت به دوره­ی پایه مشاهده شد.