فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

     موازنه یکی از مهمترین سازوکارهای نقد ادبی است که امروزه بیش از گذشته، کارایی آن مورد توجه ناقدان قرار گرفته، و بررسی ریشه­ها و اولین نشانه­های کاربرد آن در نقد کهن عربی - به عنوان نقدی پیشرو و جامع - بسیار حائز اهمیت است. در نقد کهن عربی، روش مقایسه در حوزه­های مختلف ادبی رواج يافت و علاوه بر شاعران و ادیبان، به ابزاری مهم و قابل اتکاء برای زبان شناسان و نحویان در پژوهش­های زبانی تبدیل گشت. از این رو تاریخ­نویسان و ناقدان کهن عربی همواره از آن برای معرفی و شرح حال دانشمندان بهره ­گرفته­اند. کتاب­هایی که در حوزه شرح دستور زبان یا نحو عربی یا طبقات و طبقه­بندی نحویان و زبان­شناسان به نگارش درآمده، از این عنصر نقدی بهره گرفته و آن را جهت مقایسه میان نحویان و آراء و جریانات زبانی آنها استفاده نموده است. این پژوهش توصیفی - تحلیلی، جایگاه و کارکرد این مؤلفه­ی مهمّ یعنی موازنه و مقایسه را، در یکی از قدیمی­ترین کتاب­های طبقات نحویان و لغویان، کتاب ”مراتب النحويين“ أبوالطیّب اللغوي بررسی کرده است. نتیجه نشان می­دهد با وجود اینکه موازنه و مقایسه میان نحویان بر خلاف شاعران چندان رایج نبوده است، اما ابوالطیّب اللغوي در لایه­های مختلفی از این روش بهره جسته و در سطوح مختلفی آن را به کار برده است که شامل مقایسه در ابداع و تقدّم، أخذ و اقتباس، و دانش نحوی است.