مقایسه دیدگاه سوررئالیستي ادونیس و رویکرد فرمالیستی شفیعی کدکنی در سبک‌شناسی ادبیات عرفانی

نویسندگان

1 جامعة کردستان، کلية اللغة والأدب مدينه سنندج؛ إيران

2 دانش آموخته کارشناسی ارشد گروه زبان و ادبیات دانشکده زبان و ادبیات دانشگاه کردستان

doi
10.22034/iaall.2023.363378.2732
چکیده

ادونیس و شفیعی كدكنی با دو رویکرد متفاوت سوررئالیستی و فرمالیستی تحلیل سبک­شناختی از آثار عرفانی ارائه نموده­­اند. پژوهش حاضر در چهارچوب ادبیات تطبیقی مكتب آمریكایی و به روش توصیفی تحلیلی می­خواهد با مقایسه نظرات این دو ناقد درباره­ی سبک­شناسی آثار عرفانی، علل انتخاب دو سبک و شباهت­ها و تفاوت­ها و محدویت­های هر کدام را با توجه به رویکردهای نظری و آراء دو ناقد تبيين نماید. در رویکرد ادونیس متون عرفانی حاوی تجربه­ای متفاوت از تجربه دیگران است و عارف آن را در مفهومی نو و با زبان خاص بیان می­كند اما نزد شفیعی كدكنی تازگی در مفاهیم اندک است و ابداع صرفا در فرم و شیوه تعبیر از مفاهیم مشترك و نوآوری در کاربرد متفاوت زبان و ابزارهای آن است. نتایج پژوهش حاضر بیانگر آن است که هر کدام از این دو ناقد جنبه­ای از عرفان را در نظر گرفته­اند و میان نظرات آنها تفاوت هست اما تضاد بنیادین وجود ندارد. ادونیس به دلالت­های متن و تخطی آن از خودآگاه و امور معقول و هنجارمند اهمیت می­دهد و شکل را تابع معنا می­داند اما شفیعی كدكنی ابداع را در فرم اثر و ساختار متن و تکنیک­های زبانی و ادبی دنبال می­كند و معنا را صرفا از دریچه­ی فرم در­می­یابد.