تشریح و تحلیل قاعدۀ نحوی قطع و وصل در الکتاب سیبویه و تفسیر مفاتیح الغیب فخر الدین رازی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری زبان و ادبیات عربی، دانشگاه شهید بهشتی، دانشکده علوم انسانی، ایران، تهران.

2 دانشیار گروه زبان و ادبیات عربی دانشگاه شهید بهشتی، دانشکده علوم انسانی، ایران، تهران.

3 استاد گروه زبان و ادبیات عربی دانشگاه شهید بهشتی، دانشکده علوم انسانی، ایران، تهران.

doi
10.22034/iaall.2023.346077.2696
چکیده

باب قطع و وصل که در ارتباط با تبعیت یا عدم تبعیت تابع از متبوع از نظر اعراب صحبت می­کند، از جمله مقوله­هایی است که "سیبویه" در کتابش با استشهاد به شواهد قرآنی به آن پرداخته است. این تحقیق با هدف بررسی میزان تاثیرپذیری "فخرالدین رازی" از تعلیل­­های این دانشمند بزرگ نحوی، در ارتباط با این مبحث انجام شده است. این پژوهش، ابتدا به روش توصیفی _ تحلیلی، به بررسی آراهای نحوی "سیبویه" بر روی شواهد قرآنی می­پردازد، سپس به صورت تطبیقی اشاره به میزان تاثیرگذاری تحلیل­های او بر روی دلایل نحوی "فخر رازی" داردیافته‌های پژوهش نشان می‌دهد "رازی" از دیدگاه­های نحوی "سیبویه" در اکثر موارد به صورت غیر مستقیم و بدون استناد به او الهام گرفته است و در برخی از بررسی­های خود، دیدگاهی مخالف با این عالم نحوی دارد. بررسی تحلیل­های "سیبویه" نشان می­دهد که بافت یا روابط متنی در تحلیل­ او تاثیر داشته است و هم چنین در برخی از دیدگاه­های نحوی "رازی" تاثیر باورهای کلامی او دیده می­شود.