فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

در پژوهش توصیفی - تحلیلی پیش‌ رو، عنوانی را که در قوانین کیفری جمهوری اسلامی، با استناد به اصل 167 قانون اساسی و نیز ماده 220 قانون مجازات اسلامی (1392) ذیل موضوع ارتداد، جرم‌انگاری حدّی شده است، با عنوان تأملی بر حدّی‌بودن کیفر ارتداد، بازپژوهی شده است، با این پرسش مهم که چرا جرمی که شدیدترین مجازات را بناست، دارا باشد و آن هم سلب حیات که ارزشمندترین دارایی مثبت و حقوق بشر است، در محکم‌ترین سند وحیانی به‌نام قرآن، به‌وضاحت آن هم با مجازات صریح، جرم‌انگاری دنیوی نشده است؟! علی‌رغم این‌که بارها در سوره‌ها و آیات متعدد و متنوع از عنوان ارتداد و قبح آن یاد می‌شود، ولی چرا به‌صراحت و حداقل یک‌بار مجازات آن به وضوح که از ویژگی‌های مجازات حدّی است، ذکر نگردیده؟! حال آن‌که نفس و حفظ مطلق حیات بشر از مقاصد کبرای شریعت نورانی دین محسوب می‌شود. حاصل این پژوهش تعزیری‌بودن جرم ارتداد می‌باشد، آن هم وقتی که بنا به شأن نزول آیه محاربه و فراز آخر حدیث منقول نبوی که می‌فرماید: «... والتارک لدینه المفارق للجماعه» و یا «المارق من الدین التارک للجماعه» که مقید حدیث نبوی «من بدل دینه فاقتلوه» محسوب می‌شود، چنان‌چه مرتد ضمن پشت‌کردن به دین مرتکب جرم‌های دیگری هم شود که علیه نظم و امنیت و آسایش عمومی محسوب گردد (به جزء در مقوله‌ ارتکاب قتل عمد)، تعزیر می‌شود.