الگوی تاب‌آوری خانواده مبتنی بر تجربیات زیسته

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری مشاوره، دانشکده روانشناسی، دانشگاه علامه طباطبایی(ره)، تهران، ایران.

2 نویسنده مسئول: دانشیار، گروه مشاوره، دانشکده روانشناسی، دانشگاه علامه طباطبایی(ره)، تهران، ایران.

3 دانشیار، گروه مشاوره، دانشکده روانشناسی، دانشگاه علامه طباطبایی(ره)، تهران، ایران.

4 دانشیار، گروه مشاوره، دانشکده روانشناسی، دانشگاه علامه طباطبایی(ره)، تهران، ایران.

doi
چکیده

تاب‌آوری یکی از مهم‌ترین و اساسی‌ترین ویژگی‌هایی است که خانواده‌ها را از بحران‌ها و سختی‌ها عبور می‌دهد و باعث رشد و شکوفایی آنها می‌شود. هدف این پژوهش آن است که با توجه به بافت فرهنگی و اجتماعی خانواده‌های ایرانی و با توجه به تجربیات زیسته آنان، شاخص‌های الگوی تاب‌آوری خانواده را تهیه و تدوین نماید. داده‌های این پژوهش با استفاده از مصاحبه‌های نیمه ساختار یافته از تعداد 15 نمونه که به روش نمونه‌گیری هدفمند انتخاب شدند، استخراج گردید و برای نمونه‌گیری از مقیاس تاب‌آوری خانواده (FRAS) استفاده شد. داده‌ها با روش نظریۀ زمینه‌ای و کدگذاری اشتراوس و کوربین تحلیل شد. پس از مشخص شدن مقوله‌ها برای تعیین روایی محتوایی الگوی مستخرج، از نظر 8 متخصص نیز استفاده گردید. طبق یافته‌های پژوهش، مؤلفۀ انطباق با واقعیات هستی به عنوان هستۀ مرکزی الگو معرفی شد. مؤلفۀ نظام باورها به عنوان عامل علّی الگو و راهبردهای ارتباطی و انطباقی به عنوان راهبردهای اصلی الگو شناسایی شدند. همچنین سه مؤلفۀ تاریخچۀ خانوادگی، بافت فرهنگی و دسترسی به منابع حمایتی اجتماعی، به عنوان عوامل زمینه‌ای الگو معرفی گردیدند.