توسعه یک مدل ریاضی مکان‌یابی- موجودی در طراحی شبکه لجستیک یکپارچه مستقیم/ معکوس تحت عدم قطعیت تقاضا و برگشتی با سطوح ظرفیت چندگانه

نویسندگان

1 گروه مهندسی صنایع، دانشکده مهندسی، دانشگاه الزهرا، دانشکده فنی، تهران، ایران

2 گروه مهندسی صنایع، دانشکده مهندسی صنایع و مکانیک، دانشگاه آزاد اسلامی، شعبه قزوین، قزوین، ایران

doi
چکیده

اﻣﺮوزه ﻣﺤﯿﻂ ﺗﺠﺎری رﻗﺎﺑﺘﯽ ﻣﻨﺠﺮ ﺑﻪ ﻫﻤﮑﺎری ﻓﺰاﯾﻨﺪه ﻣﯿﺎن شرکت‌ها به‌عنوان اﻋﻀﺎی شبکه­ زﻧﺠﯿﺮه­ تأمین‌ شده اﺳﺖ. در اﯾﻦ زﻣﯿﻨﻪ، طراحی شبکه ﻟﺠﺴﺘﯿﮏ زنجیره تأمین ﺑـﺎ ﺗﻮﺟـﻪ ﺑـه ﺗﺄﺛﯿﺮ آن بر کارایی و ﭘﺎﺳﺨﮕﻮﯾﯽ زﻧﺠﯿﺮه از موضوعات مهم استراتژیک به‌شمار می‌رود. ﻋﻼوه‌ﺑﺮ اﯾﻦ، در سال‌های اﺧﯿﺮ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﻣﺴـﺎﺋﻞ زیست‌محیطی، اﻟﺰاﻣﺎت ﻗﺎﻧﻮﻧﯽ و نیز منافع اﻗﺘﺼـﺎدی توجه خاصی بر لجستیک معکوس صورت گرفته است. در این مقاله ﺑـﻪ اراﺋﻪ ﯾﮏ ﻣﺪل مکان‌یابی- موجودی و از نوع برنامه‌ریزی ﺧﻄﯽ ﻋﺪد ﺻـﺤﯿﺢ آﻣﯿﺨﺘـﻪ احتمالی برای طراحی ﯾﮑﭙﺎرﭼـﻪ ﺷـﺒﮑﻪ ﯾـﮏ زنجیره تأمین حلقه بسته ﭼﻨﺪ کالایی و چند دوره­ای با در نظر گرفتن سطوح ظرفیت چندگانه پرداخته می‌شود. همچنین برای انطباق شبکه لجستیک مورد نظر با دنیای واقعی، مقدار تقاضای مشتریان و بالطبع مقدار برگشتی تحت عدم قطعیت و به‌‌صورت تصادفی در نظر گرفته ‌شده‌اند. با توجه به اینکه مسئله مکان­یابی تسهیلات با ظرفیت محدود در این تحقیق به‌دستة مسائل سخت تعلق دارد، لذا برای حل آن به ارائه دو روش فرا ابتکاری مبتنی‌بر الگوریتم­ زنبورها و الگوریتم ژنتیک پرداخته و مقایسه جواب­های این دو روش بر‌اساس مسائل عددی طراحی ‌شده صورت گرفته است. از نظر مقدار تابع هدف، عملکرد الگوریتم ژنتیک به‌طور متوسط 6/11‌درصد پایین‌تر از زنبور عسل بوده و از منظر زمان حل عملکرد الگوریتم زنبور عسل به میزان قابل ملاحظه­ای (به طور متوسط نزدیک به 5 برابر) پایین‌تر از الگوریتم ژنتیک است.