کرونا و چالش‌های خانواده: مطالعه پدیدارشناسی تجربه زیسته جوانان سیستان و بلوچستان

نویسندگان

1 دانشیار، گروه علوم اجتماعی، دانشکده حقوق و علوم انسانی، دانشگاه کاشان، کاشان، ایران.

2 استادیار گروه علوم اجتماعی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران

3 نویسنده مسئول: دانشجوی دکتری، دانشکده حقوق و علوم انسانی، دانشگاه کاشان، کاشان، ایران.

doi
چکیده

یکی از نهادهای اجتماعی متأثر از بحران کرونا در جهان، خانواده بود. خانواده‌ها با وقوع این بحران و الزام به قرنطینه خانگی، شرایط جدیدی را تجربه کردند. از یک سو اعضای خانواده این فرصت را به دست آوردند که زمان بیشتری را در کنار یکدیگر باشند و از سوی دیگر با چالش­ها و تنش­هایی روبه‌رو شدند. این پژوهش با رویکرد کیفی و روش­ ­پدیدارشناسی انجام شده و گروه نمونه، متشکل از 41 تن از جوانان سیستان و بلوچستان است که به روش هدفمند انتخاب شدند. اطلاعات این گروه، با استفاده از مصاحبه نیمه ساختار یافته جمع­آوری شد و با روش کلایزی (Colaizzi) مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. مضامین اصلی به دست آمده، شامل چهار مضمون اصلی: تغییر الگوهای کنش ارتباطی خانواده، تشدید تضاد و خشونت خانگی، اختلالات اضطرابی و آسیب‌پذیری اقتصادی خانواده­ها در دوران کرونا بود. در همه­گیری کرونا، از یک سو خانواده‌ها به واسطه قرنطینه خانگی و کاهش تعاملات خانوادگی و مراسمات آیینی با کاهش کنش­های ارتباطی مواجه بودند و از سوی دیگر با رشد ارتباطات مجازی با افزایش کنش­های ارتباطی میان اعضا روبه‌رو بودند. همچنین در ابتدای همه­گیری، با بالا رفتن میزان حضور تمام اعضا در خانه، تضادها در خانواده­ها پررنگ‌تر شد و انواع خشونت خانگی میان اعضا گسترش یافت. بیماری کرونا با تمام تهدیدهایی که برای سلامت عمومی جامعه و نیز سلامت جسمانی خانواده‌ها به همراه داشت، با رشد اختلالات اضطرابی نیز همراه بود. گذشته از این با وقوع بحران­های اقتصادی ناشی از کرونا، خانواده­ها با مشکلات معیشتی و آسیب‌های شغلی روبه‌رو شدند. این پژوهش در ابتدای همه­گیری کرونا انجام شده­ است و ارائه تحلیلی جامع در موضوع خانواده و کرونا، مستلزم پژوهش­هایی در بازه­های زمانی مختلف خواهد بود.