تحلیل لزوم سرپرستی مرد بر نهاد خانواده از منظر اسلام و روان‌شناسی با‌توجه به کارکردهای خانواده در اسلام

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری قرآن و متون اسلامی، دانشگاه معارف اسلامی قم، قم، ایران.

doi
چکیده

مسأله مدیریت خانواده، علاوه بر اینکه در آموزه‌های اسلامی مورد توجه قرار گرفته، در علوم جدید نیز همچون روان‌شناسی مورد پژوهش و کاوش بسیاری واقع شده است؛ تا جایی که جمع‌آوری و مطالعه تطبیقی نظرات مختلف می‌تواند نوع نظام مدیریتی خانواده را در هر دو رویکرد اسلام و روان‌شناسی روشن نماید. به همین دلیل، پژوهش حاضر با هدف تبیین ضرورت وجود مدیر در خانواده و انتخاب مرد به عنوان مدیر و نیز اثرات اقتدار مرد در تحقق کارکردهای اسلامی ‌خانواده از منظر اسلام و روان‌شناسی نگاشته شده است. برای رسیدن به این هدف با روش تحلیل داده‌های کیفی، داده‌های مربوط با مدیریت مرد و ویژگی‌های روانشناختی او و نیز آیات و روایات مرتبط با اهداف ازدواج جمع‌آوری شده و سپس، ضرورت اعطای نقش مدیریتی به مرد و ارتباط آن با کارکردهای ازدواج مورد تبیین قرار گرفته است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که مدیریت خانواده از منظر اسلام بر عهده مرد است و علل آن، ویژگی‌های متمایزکننده مرد و نیز ادای نفقه توسط مرد می‌باشد. از نظر روان‌شناسی نیز، بر اساس بعضی صفات ذاتیِ مرد – همچون: اقتدارگرایی، مهارت ذهنی بیشتر و احساس مسئولیت در اداره زندگی - مردان لایق‌ترین گزینه برای مدیریت خانواده محسوب می‌شوند. گذشته از این، مدیریت مرد بر نهاد خانواده با رضایت از زندگی و آرامش روانی زن و شوهر در ارتباط بوده و پذیرش اقتدار مرد در زن، علاوه بر رفع اختلاف ‌نظرات در خانواده، به صورت صحیحی فرایند نقش‌پذیری جنسیتی را در فرزندان شکل می‌دهد.