تأثیر تنش‌های هم‌زمان شوری، کم‌آبی و کمبود نیتروژن، فسفر و پتاسیم بر ضریب تنش تبخیر و تعرق گیاه ذرت در شرایط مزرعه‌ای

نویسندگان

1 گروه علوم و مهندسی آب، دانشگاه بین‌المللی امام خمینی، قزوین، ایران.

2 گروه علوم و مهندسی خاک، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.

3 گروه علوم و مهندسی آب، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.

4 گروه علوم و مهندسی خاک، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.

doi
10.22034/sps.2026.71288.1035
چکیده

امروزه بهینه‌سازی مصرف آب و نهاده‌های کشاورزی در شرایط تنش‌های هم‌زمان محیطی اهمیت زیادی دارد. این پژوهش در سال زراعی 1402- 1401 با هدف شبیه‌سازی ضریب تنش تبخیر و تعرق (Ks) ذرت علوفه‌ای (Zea mays L) رقم سینگل کراس 704 در شرایط تنش‌های هم‌زمان کم‌آبی، شوری و کمبود عناصر غذایی پرمصرف (نیتروژن، فسفر و پتاسیم) در شرایط مزرعه‌ای در منطقه علی‌آباد فشافویه، شهرستان حسن‌آباد، استان تهران، ایران انجام شد. آزمایش به‌صورت فاکتوریل (43) در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی (RCBD) اجرا گردید. ضریب Ks از نسبت تبخیر و تعرق گیاه در شرایط تنش به تبخیر و تعرق گیاه در شرایط بدون تنش (تیمار شاهد) محاسبه شد. نتایج نشان داد که Ks با افزایش شدّت تنش‌ها به‌طور معنادار کاهش یافت، به‌طوری‌که در شدیدترین سطح تنش مقدار آن به 0.38رسید که بیانگر کاهش 62 درصدی نسبت به شاهد بود. در میان تنش‌ها، تنش کم‌آبی بیشترین تأثیر را بر کاهش Ks نشان داد و اثر آن 56 درصد بیشتر از تنش شوری بر شیب کاهش Ks برآورد شد. مدل نمایی ارائه‌شده با دقّت بالا( r²=0.998 و (RMSE=0.0109) توانایی مناسبی در پیش‌بینی مقدار Ks داشت. نتایج نشان داد که استفاده از Ks برآوردشده می‌تواند در تخمین تبخیر و تعرق واقعی و مدیریت بهینه مصرف آب گیاه ذرت علوفه‌ای در شرایط تنش‌های هم‌زمان کم‌آبی، شوری و کمبود عناصر غذایی پرمصرف در شرایط مشابه این پژوهش مفید باشد.