کاربرد شیمی کانی پیروکسن در ارزیابی زمین دما- فشارسنجی هارزبورژیت های موجود در شرق حاجیآباد (استان هرمزگان): رهیافتی بر تحولات سنگزایی و جایگاه زمینساختی
نویسندگان
1 دانشجوی دکترا، گروه زمینشناسی، دانشکده علوم طبیعی، دانشگاه تبریز، آذربایجان شرقی، ایران
2 استادیار گروه زمینشناسی، دانشکده علومپایه، دانشگاه ولایت، ایرانشهر، سیستان و بلوچستان، ایران
3 دانشآموخته کارشناسیارشد، گروه زمینشناسی، دانشگاه آزاد اسلامی، زرند، کرمان، ایران
doi
10.22084/nfag.2024.29783.1629چکیده
پریدوتیتهای گوشتهای بخش مهمی از کمربند افیولیتی اسفندقه- حاجیآباد در جنوبشرق زون سنندج- سیرجان را تشکیل میدهند. هارزبورژیتهای شرق حاجیآباد با داشتن کانیهایی چون الیوین، ارتوپیروکسن و کلینوپیروکسن، اصلیترین واحد در میان این مجموعه سنگهای اولترامیفیک بوده که لایهبندی آشکاری ندارند و به صورت تودهای مشاهده میشوند. جهتیافتگی موجود در کانیها، تبلوردوباره و نسلهای مختلف کانیها بیانگر تشکیل این سنگها در گوشته بالایی و جایگیری آنها در محیط پوستهای است. بررسیهای شیمی کانی پیروکسن موجود در هارزبورژیتها نشان میدهد که در این سنگها ارتوپیروکسنها در محدوده انستاتیت و کلینوپیروکسنها در گستره دیوپسید واقع شدهاند. بر اساس مطالعات دماسنجی و فشارسنجی بر روی بلورهای پیروکسن موجود در هارزبورژیتها، دمای تعادل در حدود 11/1342 درجه سانتیگراد و فشار به دست آمده در زمان تبلور در حدود 12/14 کیلوبار میباشد که با محدوده اسپینل پریدوتیت مطابقت دارد. بر مبنای مطالعات ژئوشیمیایی و زمینساختی، هارزبورژیتهای شرق حاجیآباد در محدوده پریدوتیتهای آبیسال به سوی یک پهنه فرافرورانش احتمالاً مشابه حوضه پشتکمانی با حدود 12درصد ذوببخشی تشکیل شدهاند. رفتار عناصرخاکی نادر مرتبط با نمونههای سنگی منطقه مورد مطالعه نیز، فرآیند ذوببخشی و متاسوماتیسم رخ داده در زمان تشکیل این سنگها را اثبات میکند.
