فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

خشکسالی یکی از مهم‌ترین مخاطرات اقلیمی در ایران است که آثار گسترده‌ای بر منابع آب و امنیت غذایی دارد. این پژوهش با هدف تحلیل روند تغییرات خشکسالی در سه دهه اخیر و شناسایی الگوهای مکانی شدیدترین خشکسالی و ترسالی ها در ایران انجام شده است. برای این منظور، شاخص شدت خشکسالی استانداردشده (ZSI) به‌صورت سالانه و بر پایه داده‌های بارش بازتحلیل‌شده ERA5-Land محاسبه شد. روند تغییرات شاخص ZSI در طول دوره مورد مطالعه با استفاده از رگرسیون خطی تحلیل گردید. نتایج نشان داد که سال ۲۰۱۹ مرطوب‌ترین و سال ۲۰۲۱ خشک‌ترین سال‌های دوره مورد مطالعه بوده‌اند به گونه ای که در سال ۲۰۱۹ حدود ۶۳ درصد از مساحت کشور درگیر ترسالی متوسط تا بسیار شدید بوده است، در حالی که در سال ۲۰۲۱ بیش از ۸۰ درصد از مساحت مناطق ایران شرایط خشکسالی متوسط تا بسیار شدید را تجربه کرده‌ند. تحلیل مکانی شاخص نیز تفاوت بارز در الگوی پراکنش مکانی شرایط تر و خشک را نشان داد؛ به‌طوری که در سال ۲۰۱۹ نواحی شمال‌شرق، غرب و جنوب کشور بیشترین مقادیر مثبت شاخص را ثبت کرده‌ند، در حالی که در سال ۲۰۲۱ بیشترین شدت خشکسالی مربوط به نواحی شرقی، شمال‌غربی و غربی کشور بوده است. همچنین بررسی روند بلندمدت شاخص ZSI شیب منفی ضعیفی معادل 0068/0- را نشان داد، که از نظر آماری معنادار نبوده و بیانگر فقدان روند پایدار در شدت خشکسالی طی این دوره است.