کاربرد روش تسریع به منظور بهبود همگرایی حلگرهای غیرخطی در حل معادله ریچاردز به روش حجم محدود
نویسندگان
1 استاد گروه علوم و مهندسی آب، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران
2 دانشیار گروه علوم و مهندسی آب، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران
3 دانشجوی دکتری، گروه علوم و مهندسی آب، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران
4 استاد گروه مهندسی آب،دانشکده کشاورزی،دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد،ایران
doi
چکیده
حل معادله ریچاردز با بکارگیری از روش ضمنی حجم محدود منجر به تولید یک سیستم معادلات غیرخطی شده که دقت حل آن تابعی از نوع روش حل معادلات غیرخطی است. روش تکراری پیکارد یک روش قوی، در عین حال با سرعت همگرایی خطی است، روش نیوتن رافسون، درصورتیکه حدس اولیه در بازهای مناسب قرار بگیرد علاوه بر دقت بالا، از سرعت همگرایی بیشتری برخوردار است.با این حال بهدلیل حجم قابل توجه محاسبات ناشی از حل ماتریس ژاکوبین و مشتقات جزیی در هر تکرار، معمولا به عنوان یک روش محبوب در حل سیستمهای غیرخطی در فضای بیش از یک بعد درنظر گرفته نمیشود. در این مقاله، به منظور کاهش حجم و زمان محاسبات تلفیق دو الگوریتم پیکارد و شبهنیوتن به همراه روش تسریع برویدن معرفی شد. ازاینرو هدف از این تحقیق در ابتدا مطالعه تاثیر تلفیق الگوریتمهای خطیسازی بههمراه روش سریع برویدن بر زمان شبیهسازی معادله دو بعدی ریچاردز و سپس بررسی دقت روش عددی حجم محدود ضمنی در حل این معادله است. بدین منظور از پارامترهای هیدرولیکی یک نمونه خاک لومی رسی شنی با شرایط مرزی هد ثابت و رطوبت اولیه معادل با رطوبت باقیمانده، استفاده شد. مقایسه نتایج سه الگوریتم خطیسازی نشان داد، در صورتیکه شاخص همگرایی تغییر حلقه الگوریتم پیکارد به الگوریتم شبهنیوتن درست انتخاب شود، روش پیکارد/شبهنیوتن تاثیر قابل توجهی در کاهش زمان محاسبات نسبت به روش پیکارد دارد. درصورتیکه اعمال روش برویدن تاثیر چشمگیری در کاهش زمان از خود نشان نمیدهد. در ادامه نتایج مدل عددی با استفاده از الگوریتم پیکارد/ شبهنیوتن/ برویدن در قالب نیمرخ مکش با حل تحلیلی معادله ریچاردز به روش واریک، مقایسه شد. نتایج نشان داد که روش عددی حجم محدود ضمنی، از دقت بالایی در برآورد تغییرات مکش در خاک برخوردار است، بهطوریکه خطای جذر میانگین مربعات مدل عددی در مقایسه با حل تحلیلی واریک معادل 0001/0 سانتیمتر محاسبه شد.