تعیین پارامترهای تاثیرگذار بر ضریب دبی سرریزهای اوجی قوس محور با استفاده از روش ماشین بردار پشتیبان(SVM) و مقایسه با روش شبکه فازی- عصبی تطبیقی(ANFIS)

نویسندگان

1 دانشیار گروه مهندسی عمران، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران

2 دانشجوی دکترای عمران (سازه‌های هیدرولیکی) دانشگاه تبریز، تبریز، ایران

3 دانشیار گروه مهندسی رودخانه و سواحل، پژوهشکده حفاظت خاک و آبخیزداری، تهران، ایران

doi
چکیده

الگوی سه­بعدی جریان در سرریزهای اوجی و نامحدود بودن تغییرات پارامترهای هندسی به­مانند تصحیح جزیی در شکل تاج یا تغییرات سازه‌ای از یک سو و محدودیت اطلاعات قابل دسترس در مورد هیدرولیک سرریزهای اوجی قوس محور از سوی دیگر، به­عنوان چالشی بزرگ، باعث گردیده تا به کارگیری سیستم­های فرامدل و داده­گرا مورد توجه محققان قرار گیرد. در تحقیق کنونی پیش­بینی ضریب دبی با استفاده از داده­های آزمایشگاهی و بکارگیری روش‌های هوش مصنوعی (ماشین بردار پشتیبان SVM و سیستم استنتاج تطبیقی عصبی- فازی ANFIS) انجام شد. بدین منظور از داده­های مدل آزمایشگاهی از این سرریز با چندین زاویه همگرایی دیواره­های هادی  (ساخته شده توسط نگارندگان) استفاده و به ازای مدل­های مختلف، مورد ارزیابی قرار گرفت. نتایج حاصله نشان داد که نسبت هد طراحی به عمق بحرانی ( ) بیش­ترین تاثیر را در تخمین ضریب دبی در مدل برتر و پارامترهای هد بالادست به هد طراحی ( ) و هد بالادست به ارتفاع سرریز ( )تاثیر تقریبا یکسان و کم­تری را در این مدل دارا می­باشند. همچنین نتایج عملکرد مناسب روش­های SVM و ANFIS را تایید می­نماید بطوری­که در ﺑﻬﺘﺮﻳﻦ ﺣﺎﻟﺖ ارزﻳﺎﺑﻲ آزﻣﻮن، در روش SVM مقادیر 966/0 ,R=93/0  DC=و 06/0=RMSE و ﺑﺮای روش ANFIS مقادیر945/0R=، 885/0DC= و088/0 =RMSE ﻣﺸﺎﻫﺪه ﮔﺮدﻳﺪ.