شناسایی روش‌های اثبات انگیزه در نظام قانون‌گذاری و رویه قضایی ایران با تأکید بر جرایم امنیتی

نویسندگان

1 دانشگاه فردوسی مشهد

2 دانشگاه تهران

3 دانشگاه تهران

doi
10.22034/jccj.2025.453291.1545
چکیده

انگیزه یکی از ارکان عنصر معنوی است که معمولاً تأثیری در تحقق عمل مجرمانه، مسؤولیت کیفری و مجازات ندارد؛ با این وجود در سال‌های گذشته توجه قانون‌گذار کیفری به این رکن، بیشتر از پیش معطوف شده و میزان تأثیر آن در عنصر معنوی، افزون گردیده است. جرایم امنیتی از مهم‌ترین جرایمی هستند که نقش انگیزه در تحقق و یا میزان مجازات آن‌ها، غیرقابل انکار است. این پژوهش به شیوه توصیفی ـ تحلیلی به شناساییِ مهم‌ترین روش‌های اثبات انگیزه در نظام قانون‌گذاری و رویه قضایی ایران با تأکید بر جرایم امنیتی پرداخته است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که در سطح قانون‌گذاری، سازوکارهایی همچون تشکیل پرونده شخصیت و نیز توجه به اماره زمان ارتکاب جرم، از مهم‌ترین روش‌ها به‌منظور اثبات انگیزه در جرایم امنیتی می‌باشند. در سطح قضایی نیز روش‌هایی همچون تفویض اختیار به ضابطین خاص و نیز ارجاع امر به کارشناس، ازجمله مهم‌ترین روش‌های پیش روی قضات در این حوزه هستند، اگرچه که هریک از روش‌های فوق، حسب مورد قابلیت نقض حقوق دفاعی متهم و اخلال در رسیدگی در مهلت معقول را دارا می‌باشند.