فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

رسم‌الخط هر زبان بخشی از هویت و تاریخ فرهنگی آن است و بیانگر تغییراتی است که آن زبان در گذر زمان بدان دچار شده است. قاعده در رسم‌الخط این است که واژه همان‌گونه که تلفظ می­شود نوشته شود، البته گاهی هنجارگریزی­هاییدر رسم‌الخط نیز به وجود می­آید. گروهی از زبان‌شناسان، هنجارگریزی­های رسم‌الخطی زبان عربی و فارسی را بی­مفهوم و اتفاقی دانسته­اند و آن را نتیجة بی­نظام بودن قواعد خط می­دانند. اما برخی دیگر بر این باورند که نظم­گریزی های خط فارسی کاملاً تحت‌تأثیر خط عربی بوده‌است. وجود چنین دیدگاه‌هایی و کشف جنبه‌های تفاوت آن‌ها بر اهمیت پژوهش در این زمینه می‌افزاید. این مقاله با تکیه بر روش توصیفی _ تحلیلی به مطالعه هنجارگریزی­های رسم­الخطی مشترک میان فارسی و عربی و نیز هنجارگریزی­های مخصوص فارسی پرداخته و با استفاده از تحلیل تطبیقی به این نتیجه رسیده است که علاوه بر زیبایی خط، دلایلی چون تأثیرپذیری از شیوه های کتابت قدیمی، اصل تمییز بین صورت­های مشابه، حفظ ساختار ظاهری واژه و تأثیرات صوتی، در شکل­گیری این هنجارگریزی­ها مؤثر بوده است.