تحلیلی بر موانع کسب و کارهای خانگی (تولید فرش دست‌باف) در روستاهای ترکمن صحرا موردی: بخش داشلی برون شهرستان گنبدکاووس

نویسندگان

1 گروه جغرافیا

doi
10.22067/jgrd.2026.94017.1572
چکیده

در گذشته نه چندان دور فرش دست‌باف به‌عنوان مهم‌ترین و اصیل‌ترین صنایع دستی کشور، از لحاظ ایجاد اشتغال و درآمد در مناطق روستایی و صادرات غیرنفتی جایگاه ویژه‌ای داشت و بخش قابل‌توجهی از تولید ناخالص ملی را تشکیل می‌داد. اما به دلایل مختلف در دو دهه اخیر میزان تولید و عرضه آن روند نزولی و سیر قهقرایی پیدا کرده است. نوع تحقیق کاربردی و روش تحقیق توصیفی‌- تحلیلی و میدانی می‌باشد. پایایی ابزار تحقیق نیز با استفاده از ضریب آلفای کرون‌باخ برای مولفه‌های مورد بررسی تحقیق برابر با 72/0 بدست آمده است. روایی تحقیق یا اعتبار پرسش‌نامه نیز با اعتبار صوری (با استفاده از نظرات متخصصان و کارشناسان) حاصل شده است. جامعه آماری تحقیق حاضر سرپرستان خانوار 6 روستا در بخش داشلی‌برون است که برابر با 5804 نفر جمعیت دارند. جهت انتخاب نمونه‌های تحقیق از روش نمونه‌گیری نصادفی ساده استفاده شد و به منظور تعیین حجم نمونه از فرمول کوکران بهره گرفته شده است که تعداد 360 نفر به عنوان جامعه نمونه انتخاب شدند. داده‌های مستخرج از پرسش‌نامه با بهره‌گیری از نرم‌افزارSpss و Smart pls و با استفاده از مدل‌ معادلات ساختاری مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند. نتایج تحقیق حاکی از آن است که تمام شاخص‌ها، مقادیری بالاتر از حد قابل‌قبول را کسب کردند و تناسب شاخص‌های مدل، حاکی از مناسب بودن مدل اندازه‌گیری در پژوهش حاضر است. با توجه به بارعاملی هر یک از شاخص‌های بررسی شده، به ترتیب موانع زیرساختی و اقتصادی به عنوان مهمترین موانع در کسب و کار خانگی بویژه تولید فرش دست‌باف تا سطح اطمینان 99 درصد محسوب می‌شوند و ضریب تعیین هر یک از شاخص‌ها نیز نشان دهنده میزان اعتبار و اهمیت آنها می‌باشند. در مقابل موانع اجتماعی و فرهنگی کمترین بارعاملی را به خود اختصاص دادند.