فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

در چند دهۀ اخیر، جهان شاهد گسترش سریع شهرها بوده است که عمدتاً ناشی از جریان قابل‌توجه مهاجرت افراد به شهرها در سطح جهانی است. باتوجه به شتاب‌گیری روند شهرنشینی در دهه‌های اخیر و گسترش نابرابری‌های فضایی و خدماتی در نواحی شهری، شناسایی شاخص‌های معتبر توسعه‌یافتگی و تحلیل توزیع فضایی آن‌ها به ضرورتی اساسی برای برنامه‌ریزی شهری آگاهانه و عادلانه تبدیل شده است. به همین منظور پژوهش حاضر باهدف تدوین و ارزیابی شاخص‌های عینی و ذهنی توسعه‌یافتگی محلات شهری انجام شد و منطقۀ ۲ شهر اهواز به‌عنوان مطالعه موردی انتخاب گردید. باتوجه به رشد سریع شهرنشینی و نابرابری‌های فضایی و خدماتی در محلات شهری، شناسایی شاخص‌های توسعه‌یافتگی و تحلیل پراکنش آن‌ها ضرورت یافته است. روش تحقیق به‌صورت توصیفی-تحلیلی و کاربردی طراحی شد و داده‌ها از دو منبع اصلی گردآوری شدند: داده‌های ثانویه شامل آمار و اطلاعات رسمی شهری و داده‌های میدانی از طریق پرسشنامه، مصاحبۀ نیمه‌ساختاریافته و مشاهدۀ مستقیم می‌شود. شاخص‌های توسعه‌یافتگی براساس ادبیات پژوهشی داخلی و خارجی شناسایی و وزن‌گذاری شدند و برای تعیین اهمیت نسبی هر شاخص از مدل RALSPI استفاده شد. تحلیل داده‌ها به‌صورت فازی انجام شد تا قضاوت‌های کارشناسی و ذهنی با واقعیت‌های عینی مطابقت داشته باشند. یافته‌ها نشان می‌دهد که شاخص‌های فضایی، آموزشی، بهداشتی-درمانی، فرهنگی-اجتماعی، اقتصادی-تجاری و تأسیسات شهری نقش تعیین‌کننده‌ای در توسعه‌یافتگی محلات دارند. براساس تحلیل داده‌ها، محلات منطقۀ ۲ ازنظر برخورداری از امکانات شهری در سطوح برخوردار، نیمه‌برخوردار و محروم دسته‌بندی شدند و نابرابری‌های قابل‌توجهی در دسترسی به خدمات و زیرساخت‌ها مشاهده شد. نتایج پژوهش نشان می‌دهد که تقویت زیرساخت‌های محلی، بهبود عدالت فضایی، ارتقای مشارکت مردمی و توانمندسازی محلات می‌تواند نقش مهمی درحرکت به‌سوی توسعۀ پایدار شهری ایفا کند.