تحلیل وتعیین سطوح زیست پذیری محلات شهر-مطالعه موردی شهر بروجن

نویسندگان

1 استاد جغرافیا و برنامه ریزی شهری، واحد ملایر، دانشگاه آزاد اسلامی، ملایر، ایران.

2 استادیار گروه زمین شناسی ، واحد اصفهان(خوراسگان) ،دانشگاه آزاد اسلامی،اصفهان، ایران

3 دانشجوی دکتری جغرافیا و برنامه ریزی شهری، واحد اصفهان(خوراسگان) ،دانشگاه آزاد اسلامی ، اصفهان، ایران

4 استادیار گروه زمین شناسی ،واحد اصفهان(خوراسگان) ، دانشگاه آزاد اسلامی،اصفهان، ایران

5 استادیار گروه زمین شناسی ،واحد اصفهان(خوراسگان) ،دانشگاه آزاد اسلامی،اصفهان، ایران.

doi
10.22067/jgrd.2025.96467.1608
چکیده

شهرنشینی شتابان در سطح جهانی، اگرچه زمینه‌ساز پیشرفت‌های تکنولوژیک بوده، اما با چالش‌های متعددی از قبیل آلودگی‌های زیست‌محیطی، تراکم جمعیتی، نابسامانی‌های اجتماعی و افت شاخص‌های کیفیت زندگی همراه شده است. در این میان، رویکرد «زیست‌پذیری شهری» به عنوان یکی از نوین‌ترین رهیافت‌های توسعه پایدار، پاسخی راهبردی برای هدایت شهرها به سوی ایجاد محیط‌های مطلوب‌تر برای زندگی قلمداد می‌شود. شهر بروجن، به عنوان دومین شهر بزرگ استان چهارمحال و بختیاری، نیز از این چالش‌ها مستثنی نبوده و عدم برنامه‌ریزی اصولی، زیست‌پذیری آن را تحت تأثیر قرار داده است. این پژوهش با هدف تحلیل و تعیین سطوح زیست‌پذیری محلات شهر بروجن و شناسایی چالش‌ها و فرصت‌های پیش‌رو انجام شده است. روش تحقیق حاضر از نظر هدف، کاربردی-توسعه‌ای و از نظر ماهیت، توصیفی-تحلیلی است. جوامع آماری شامل 400شهروندبه از طریق فرمول کوکران  و44 کارشناس  ومتخصصان حوزه شهری با روش اشباه نظرای تعیین شد وداده‌ها از طریق پرسشنامه و با استفاده از روش نمونه‌گیری تصادفی ساده برای شهروندان و گلوله برفی هدفمنداز کارشناسان و متخصصان حوزه شهری گردآوری و با بکارگیری تکنیک تحلیل خوشه‌ای و تکنیک SWOT وQSPMمورد تجزیه و تحلیل واولویت بندی قرار گرفت. یافته‌های مهم پژوهش نشان می‌دهد که از بین 12 محله مورد مطالعه، تنها محله الهیه (8.33%) در وضعیت برخوردار قرار دارد، در حالی که محلات صادقیه و کاروان (16.66%) در وضعیت محروم تا بسیار محروم هستند و 9 محله دیگر (75%) در وضعیت متوسطی از نظر شاخص‌های زیست‌پذیری قرار دارند.  با توجه به تحلیل‌های SWOT خبرگان نیز  نقاط قوت (میانگین امتیاز 4.04) و فرصت‌ها (میانگین امتیاز 4.0) را قوی‌تر از نقاط ضعف (1.88) و تهدیدها (1.62) ارزیابی کرده‌اند که نشان از پتانسیل بالای شهر برای حرکت به سمت زیست‌پذیری دارد. در پایان، پیشنهادات اصلی پژوهش در قالب برنامه‌های کوتاه‌مدت، میان‌مدت و بلندمدت با تأکید بر عدالت فضایی، توجه ویژه به محلات محروم، تقویت سرمایه اجتماعی و بهره‌گیری از فرصت‌های شناسایی‌شده شد.