تأثيراستعمار بر ساختار جامعة الجزایر در رمان «غداً يوم جدید» اثرعبدالحمید بن هدوقه با تکیه برآرای فرانتس فانون

نویسندگان

1 استادیار گروه زبان و ادبیات عربی دانشگاه یزد

2 دانشجوی دکتری زبان و ادبیات عربی دانشگاه یزد

3 دانشیار گروه زبان و ادبیات عربی دانشگاه یزد

4 استادیار گروه زبان و ادبیات عربی دانشگاه یزد

doi
چکیده

ابتدای دورۀ معاصر برای بیشتر کشورهای عربی، زمان حسّاسی بود. این کشورها هنوز از استبداد دولت عثمانی جدا نشده‌بودند که به استعمار کشورهای اروپایی دچار شدند یا به نحوی تحت­الحمایة آنها قرار گرفتند. الجزایر از کشورهايی است که استعمار فرانسه با تکیه بر برتری نظامی در این سرزمین قدم گذاشت و در راستای محو هویت آن، تغییرات عمده­ای در ساختار اين جامعه ایجاد کرد. در مقابل، اقشار روشن­فکر، اندیشمندان و ادیبان با سلاح قلم خود، به این تغییرات واکنش نشان ­دادند. «عبدالحمید بن­ هدوقه» رمان­نویس الجزایری، عرصه­های مورد نظر استعمار برای ایجاد تغییر را در آثار خود انعکاس داده‌است. این پژوهش به روش توصیفی-تحلیلی، در پی پاسخ­گویی به این موضوع است که مهمترین مؤلّفه­های تغییر ساختار جامعه در رمان «غداً یوم جدید»، بر اساس نظریة فرانتس­فانون کدام است و نویسنده چه راه‌کاریی برای مقابله با اقدامات استعمارگران ارائه­داده­است. پژوهش حاضر به ­این نتیجه رسیده که تغییرات ساختاری در ایجاد طبقۀ وابسته به استعمار، ایجاد تودة تهی­دست اجتماعی، تغییر در نهادهای اجتماعی به ویژه خانواده و فرهنگ ظاهر شده­است. راهکار بن هدوقه نیز تشکيل حکومت جمهوری متشکل از احزاب، بهره­­مندشدن از ایدة روشنفکران، اعطای حقوق فردی و اجتماعی به زنان و بازگشت به فرهنگ بومی و اصالت خویشتن است.