تحلیل اثرات اقدامات کشاورزان روستایی در مدیریت و سازگاری با مخاطرۀ خشکسالی (منطقۀ مورد مطالعه: دهستان کاخک شهرستان گناباد)

نویسندگان

1 دانشجوی کارشناسی‌ارشد جغرافیا و برنامه‌ریزی روستایی، دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران

2 دانشیار گروه جغرافیا، دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران

3 استادیار گروه جغرافیا، دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران

doi
10.22067/jgrd.2023.80856.1241
چکیده

خشکسالی یکی از مخاطراتی است که زندگی روستاییان را به‌طور مستقیم تحت تأثیر قرار می‌دهد. در‌این‌راستا، هدف تحقیق حاضر بررسی سطح ادراک کشاورزان از خشکسالی، شناسایی اقدامات روستاییان در مدیریت و مقابله با خشکسالی و همچنین سنجش تأثیرگذاری این اقدامات بر سازگاری این جوامع با مخاطرۀ خشکسالی در روستاهای دهستان کاخک است. پژوهش حاضر را می‌توان به لحاظ ماهیت از نوع توصیفی– تحلیلی و به لحاظ روش جمع‌آوری داده‌ها از نوع میدانی دانست. ابتدا شاخص‌ها و متغیرهای تحقیق استخراج و مبنای طراحی ابزار تحقیق یعنی پرسشنامه قرار گرفته است. در مرحلۀ مطالعۀ میدانی با استفاده از پرسشنامۀ محقق‌ساخته داده‌های مورد نیاز جمع آوری شده است. جامعۀ آماری شامل۱۹۷ نفر از کشاورزان دهستان کاخک است. براساس نتایج به‌دست‌آمده میانگین متغیر سطح ادراک کشاورزان از خشکسالی و همچنین اقدامات کشاورزان در ابعاد اقتصادی- معیشتی، اجتماعی- رفتاری، زیرساختی و زراعی- بهره برداری دارای میانگینی پایین‌تر از ارزش میانه 3 و کمتر از حد متوسط ارزیابی شده است و بیانگر محدود و کمرنگ‌بودن نقش این اقدامات در مقابله با خشکسالی است. بیشترین میانگین را متغیر اقتصادی با مقدار 2.42 به خود اختصاص داده که بیشترین تأثیر را در مقابله با خشکسالی داشته است. ارزیابی متغیر سازگاری بیانگر سازگاری بالاتر از حد متوسط در بین کشاورزان است. نتایج آزمون رگرسیون در سنجش تأثیر این اقدامات بر متغیر سازگاری نشان‌دهندۀ این است که این اقدامات حدود 50 درصد از متغیر میزان سازگاری را تبیین می‌نماید و مدل از برازش بالایی برخوردار است.