ارائۀ مدل تجربی تعیین‌کننده‌های توانمندسازی زنان روستایی در بخش گیاهان دارویی (مورد مطالعه: استان چهارمحال و بختیاری)

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری جغرافیا و برنامه‌ریزی روستایی،دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران

2 دانشیار جغرافیا و برنامه‌ریزی روستایی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران

3 دانشیار جغرافیا و برنامه‌ریزی روستایی دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران

doi
10.22067/jgrd.2024.87397.1416
چکیده

با توجه به ظرفیت بالای فعالیت در بخش کشاورزی، توانمندسازی زنان روستایی در بخش کشت و تولید گیاهان دارویی می‌تواند استراتژی مناسبی برای ارتقای جایگاه اجتماعی و اقتصادی زنان روستایی باشد. بااین‌وجود بررسی‌ها نشان می‌دهد این موضوع کمتر مورد توجه محققان قرار گرفته است. با توجه به اینکه استان چهارمحال و بختیاری از مناطق کلیدی کشور به لحاظ تولید گیاهان دارویی است، هدف اصلی این پژوهش کمّی و کاربردی که با ترکیبی از روش­های توصیفی ـ تحلیلی و معادلات ساختاری انجام گرفته است، ارائۀ مدل تجربی تعیین­کننده­های توانمندسازی زنان روستایی در بخش گیاهان دارویی در این استان است. جامعۀ آماری پژوهش شامل تمامی زنان روستایی استان چهارمحال و بختیاری است که در میان آن­ها 209 نفر به­عنوان نمونه آماری مورد پرسشگری قرار گرفته­اند. برای تجزیه‌وتحلیل داده­ها از نرم­افزارهای SPSS وAmos استفاده شده است. نتایج پژوهش نشان داد که ابعاد چهارگانۀ توانمندسازی زنان روستایی در بخش گیاهان دارویی (توانمندی اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی، زیست‌محیطی و فردی و روان‌شناختی) در وضعیت نامناسبی قرار دارد و مهم­ترین عوامل تعیین­کننده‌های توانمندسازی زنان روستایی در بخش گیاهان دارویی عبارت‌اند از: تشکیل و توسعۀ تعاونی‌ها، حمایت کارآمد بخش دولتی، برگزاری کلاس‌ها، دوره­های آموزشی، میزان مالکیت اراضی و درآمد. مدل نهایی نشان می‌دهد که این عوامل ۷۰ درصد واریانس متغیر وابسته را تبیین می‌کنند و پیشنهادهای عملی مانند تخصیص اعتبارات بانکی هدفمند، توسعۀ تعاونی‌های چندمنظوره و برگزاری دوره‌های آموزشی مهارت‌محور می‌تواند به ارتقای توانمندسازی کمک کند. این پژوهش با تمرکز بر ظرفیت‌های اقلیمی استان، خلأ مطالعاتی را پر کرده و مبنایی برای سیاست‌گذاری‌های آینده ارائه می‌دهد.