فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هدف: هدف از این پژوهش تحلیل تولیدات علمی نمایه‌شدة مرتبط با حوزة اقتصاد زیست‌محیطی مبتنی‌بر پایگاه وب.آو.ساینس همراه با ترسیم نقشة علمی این حوزه است.روش‌شناسی: این پژوهش از نوع کاربردی بوده و با رویکرد علم‌سنجی انجام شده است. جامعة آماری این پژوهش شامل 1248 رکورد تولیدات علمی مرتبط با اقتصاد زیست‌محیطی است که از سال 1967 تا پایان 2023 نمایه شده‌اند. ابزار گردآوری داده‌ها راهبرد جست‌وجوی پیشرفته در بخش موضوعی این پایگاه است که پیشینه‌ها را براساس زبان، کشور، نویسنده، و سال انتشار استخراج کرده است. در تحلیل داده‌ها، از نرم‌افزارهای ویزویور و یوسی‌نت استفاده شده است.یافته‌ها: یافته‌ها نشان داد که در بین کشورها، چین با 363 مقاله پیشتاز تولیدات علمی است و بیشترین همکاری را با آمریکا، انگلیس، و پاکستان داشته است. پس از چین، آمریکا با 259 رکورد و انگلیس با 128 رکورد در رتبه‌های بعدی قرار دارند. در میان نویسندگان، لی با انتشار نُه اثر و دریافت 17 استناد در پایگاه وب.آو.ساینس در رتبة نخست قرار دارد. پس از او، زانگچی با هفت اثر و 45 استناد در رتبة دوم و لیکس با پنج اثر و 52 استناد در رتبة سوم جای گرفته‌اند. بیشترین تولیدات علمی در سال 2022 با 159 مقاله ثبت‌شده و اولین مقاله به سال 1967 مربوط می‌شود. سه مقالة پراستناد در حوزة اقتصاد زیست‌محیطی به توسعة پایدار، رقابت در اقتصادهای در حال گذار، و اقتصاد هیدروژنی پرداخته‌اند. وجه اشتراک این مقالات، تأکید بر رویکردهای میان‌رشته‌ای، کاربرد عملی در سیاست‌گذاری، و توجه به چالش‌های جهانی، در حوزه‌های مدیریت منابع، انرژی‌های تجدیدپذیر، و اقتصاد سبز مورد استناد قرار گرفته‌اند و نشان می‌دهند که پژوهش‌های آینده در اقتصاد زیست‌محیطی باید بر ارتباط محیط‌زیست، اقتصاد، جامعه، و ارائة راهکارهای عملی متمرکز باشند. در میان نشریات نیز، نشریة پایداری از سوئیس، بولتن محیطی فرزنیوس از آلمان، و تولید تمیزتر از انگلستان، سه ناشر برتر در حوزة اقتصاد زیست‌محیطی هستند که به‌ترتیب بر پایداری زیست‌محیطی و سیاست‌گذاری‌های توسعة پایدار، آلودگی‌های صنعتی و فناوری‌های پاک، و استراتژی‌های تولید پاک و بهره‌وری منابع تمرکز دارند. تحلیل توزیع جغرافیایی این نشریات نشان می‌دهد که کشورهای سوئیس، آلمان، و انگلستان نه‌تنها در سیاست‌گذاری‌های زیست‌محیطی و انرژی‌های تجدیدپذیر پیشرو هستند، بلکه با تولید دانش علمی و انتشار پژوهش‌های کاربردی، نقش مهمی در شکل‌دهی به گفتمان علمی این حوزه ایفا می‌کنند. یافته‌ها بیانگر آن است که برای شناسایی پرتکرارترین اهداف توسعة پایدار مرتبط با اقتصاد زیست‌محیطی، مقالات علمی مرتبط جمع‌آوری و تحلیل شدند که نشان داد اقدام برای جلوگیری از تغییرات اقلیمی با 291 تکرار بیشترین فراوانی را دارد، درحالی‌که شهرها و جوامع پایدار و زیرساخت و نوآوری در صنعت به‌ترتیب در رتبه‌های دوم و سوم قرار گرفتند. این نتایج بیانگر آن است که پژوهش‌های اقتصاد زیست‌محیطی بیشتر بر چالش‌های زیست‌محیطی و صنعتی متمرکز بوده‌اند، درحالی‌که به موضوعاتی مانند ریشه‌کنی فقر، گرسنگی، و سلامت انسانی کمتر توجه شده است، که این امر نشان‌دهندة نیاز به پژوهش‌های میان‌رشته‌ای در این حوزه است. همچنین، روند زمانی و ارتباطات پرتکرارترین کلیدواژه‌ها در حوزة اقتصاد زیست‌محیطی نشان‌دهندة تکامل مفاهیم پژوهشی از مسائل بنیادین زیست‌محیطی و اجتماعی در سال‌های ۲۰۱۴ تا ۲۰۱۶ به چالش‌ها و فرصت‌های نوظهور مانند اقتصاد دورانی و بحران‌های جهانی همچون کووید-۱۹ در سال‌های ۲۰۲۰ تا ۲۰۲۲ است؛ روندی که پاسخ‌گویی پژوهش‌ها به نیازهای زمان و بحران‌های جهانی را نمایان می‌سازد.نتیجه‌گیری: نتایج نشان داد کلیدواژه‌های مرتبط با اقتصاد زیست‌محیطی در هفت خوشه طبقه‌بندی شده‌اند که هرکدام بر جنبه‌ای خاصی تأکید دارند. تمرکز پژوهش‌ها از مسائل بنیادین زیست‌محیطی به مفاهیم پیچیده‌تری مانند اقتصاد دورانی، اقتصاد دیجیتال، و تغییرات اقلیمی تغییر یافته است. حوزة اقتصاد زیست‌محیطی به‌عنوان یک حوزه چندبُعدی، به‌طور پیوسته در حال گسترش است و محققان به‌طور فزاینده‌ای در جست‌وجوی راهکارهای نوآورانه برای ارتقاء این حوزه هستند.