کاربرد رگرسیون چندک در تحلیل منحنی سنجه بار رسوب معلق
نویسندگان
1 استادیار گروه مهندسی آب، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، گرگان، ایران
doi
چکیده
روش منحنی سنجه رسوب پرکاربردترین برای بار رسوب معلق رودخانه است که با استفاده از روش رگرسیون معمولی حداقل مربعات ارتباطبینمیانگین شرطی بار معلق رسوب و دبی جریان را نشان میدهد و برای برآورد بار معلق رسوب به عنوان تابعی از دبی جریان رودخانه به کار گرفته میشود. مدل رگرسیون معمولی حداقل مربعات به دادههای پرت حساس است و زمانی که پیش فرضهای مرتبط با تحلیل باقیماندهها برقرار نباشند قابل پذیرش نیست. رگرسیون چندک (کوانتایل) یک روش آماری است که میتواند برای غلبه بر این محدودیتها در تحلیل منحنی سنجه رسوب به کار گرفته شود. در این مطالعه با استفاده از دادههای ایستگاه هیدرومتری النگدره در استان گلستان (دوره ثبت شده سالهای 1380-1366) روش رگرسیون کوانتایل در برآورد منحنی سنجه رسوب به کار گرفته شد و نتایج با کاربرد روش متداول رگرسیون معمولی حداقل مربعات مقایسه گردید. نتایج نشان میدهد کاربرد رگرسیون معمولی حداقل مربعات در تحلیل منحنی سنجه رسوب منجر به برآورد اریب شده است در حالیکه رگرسیون کوانتایل بدون داشتن مفروضات محدود کننده رگرسیون معمولی حداقل مربعات خطا، میتواند به شکل مناسبی تأثیر دبی جریان را در کوانتایلهای مختلف توزیع بار رسوب معلق به ویژه در کوانتایلهای ابتدایی و انتهایی نشان دهد. به علاوه مشخص گردید که بزرگی تأثیر دبی جریان بر، بار رسوب معلق به ترتیب متعلق به کوانتایلهای بالایی، پایینی و میانی بار رسوب معلق میباشد و با افزایش دبی جریان رودخانه دادههای بار رسوب معلق به مقدار بیشتری به سمت راست چولگی نشان میدهند. همچنین از مفهوم رگرسیون کوانتایل میتوان به عنوان یک ابزار کاربردی بسیار مهم برای استخراج تابع چگالی احتمال و تابع توزیع تجمعی بار رسوب معلق به ازای مقادیر مشخص دبی جریان ارایه شد.