تبیین رابطۀ ویژگی‌های فضای اجتماع‌پذیر و امنیت مجتمع‌های مسکونی در شهر کرمانشاه

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری معماری، واحد همدان، دانشگاه آزاد اسلامی، همدان، ایران

2 دانشیارگروه معماری، واحد همدان، دانشگاه آزاد اسلامی، همدان، ایران

3 دانشیارگروه معماری، واحد همدان، دانشگاه آزاد اسلامی، همدان، ایران

doi
10.22067/jgrd.2025.91747.1524
چکیده

توجه به رابطۀ دوسویۀ تعاملات اجتماعی و امنیت محیطی خصوصاً در یک بستر فرهنگی خاص می‌تواند دیدی نوین و توسعه‌ای از مطالعات پیشین باشد. هدف این پژوهش تدوین مدلی مفهومی از رابطۀ بین شاخص‌های فضاهای اجتماع‌پذیر و امنیت در مجتمع‌های مسکونی است. پژوهش حاضر به لحاظ هدف، کاربردی و از نظر نوع و ماهیت، در زمرۀ تحقیقات توصیفی – تحلیلی است. اطلاعات موردنیاز این پژوهش به دو روش کتابخانه‌ای و میدانی جمع‌آوری گردیده ‌است. در بخش کیفی مصاحبه به‌صورت سؤالات باز از گروه متخصصان و خبرگان این حوزه به تعداد سی نفر تهیه گردید. پس از جمع‌آوری داده‌ها، پاسخ‌ها کدگذاری شده و در نرم‌افزار MAXQDA 2020 وارد شده و در نهایت شاخص‌های مورد پژوهش به‌دست آمده‌ است. پس از آن، در روش میدانی، جمع‌آوری داده‌های اولیه با توجه به پرسش‌های پژوهش از طریق طراحی پرسش‌نامه طیف لیکرت 5 مقیاسی انجام ‌شده ‌است. جامعۀ آماری پژوهش را شهروندان ساکن مجتمع‌های مسکونی کسری، آزادی، رضوان، راهان، هشت‌بهشت و زیتون در شهر کرمانشاه که مشتمل بر 6588 نفر است، تشکیل می‌دهد و حجم نمونه با فرمول کوکران 364 نفر برآورد گردیده است. تحلیل داده‌ها نشان داده ‌است که در مجتمع‌های مسکونی، عوامل کالبدی و ویژگی‌های آن‌ها که منجر به نظارت طبیعی می‌شوند؛ مواردی از قبیل فرم فضا، خوانایی، پیوستگی، نفوذپذیری، مقیاس، نور و روشنایی است. در این موارد، شرط لازم برای نظارت نور و روشنایی بوده‌ است. از دیدگاه پاسخگویان متغیر اصلی «ویژگی‌های فضاهای اجتماع‌پذیر» با متغیر وابسته «امنیت اجتماعی مجتمع‌های مسکونی کرمانشاه» رابطۀ مثبت داشته است.