واکاوی کیفیت ورودی‌های شهرها از دیدگاه شهروندان و مسافران،مطالعه موردی شهر شیروان

نویسندگان

1 استادیار جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشگاه حکیم سبزواری، سبزوار، ایران

2 کارشناسی‌ارشد جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران

3 دانشجوی دکتری جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران

doi
10.22067/jgrd.2025.93181.1553
چکیده

ورودی شهر، به‌عنوان ویترینی از هویت و شناسنامۀ فرهنگی، نمایانگر شخصیت منحصربه‌فرد هر شهر است. مبادی ورودی شهرها به‌عنوان یکی از اجزای ساختار کالبدی فضایی شهر، با چیدمان کاربری‌های ناسازگار و ناهماهنگ و سازمان‌نیافته به فضایی با ساختار منفصل، فاقد هویت و مغشوش مبدل شده است. این پژوهش ازنظر هدف کاربردی و ازنظر ماهیت و روش توصیفی – تحلیلی است. هدف این پژوهشارزیابی کیفیت ورودی‌های شهر شیروان از دیدگاه شهروندان و مسافران است. برای گردآوری داده‌های موردنیاز، از دو روش اسنادی و میدانی استفاده شده است. در بخش اسنادی، با مراجعه به کتاب‌ها، مقالات، پایان‌نامه‌ها، گزارش‌ها، طرح‌های پژوهشی و آمارنامه‌ها، اطلاعات لازم برای تدوین مبانی نظری و پیشینۀ تحقیق فراهم گردیده است. همچنین، به‌منظور شناخت ویژگی‌های کالبدی و بصری و جمع‌آوری نظرات مسافران و بازدیدکنندگان، روش میدانی شامل مشاهده و پرسشنامه به کار گرفته شده است. داده‌های گردآوری‌شده با استفاده از روش‌های آمار توصیفی و استنباطی، از جمله آزمون مقایسۀ میانگین‌ها و با بهره‌گیری از نرم‌افزار SPSS، تجزیه‌وتحلیل شده‌اند. هفت متغیر در این پژوهش مورد بررسی قرار گرفت که شامل: عناصر و مناظر جالب و جذاب، عناصر آزاردهنده، احساس پاسخگویان در بدو ورود به شهر و ویژگی‌های کالبدی، پذیرندگی، خوانایی و تشخص، است. با نمونه‌گیری تصادفی از 350 نفر، کیفیت ورودی مشهد به‌طور معناداری بالاتر از ورودی بجنورد-شیروان ارزیابی شد. ورودی مشهد-شیروان در همۀ ابعاد بالاتر از حد متوسط و ورودی بجنورد-شیروان، به‌جز خوانایی و پذیرش، زیر حد متوسط ارزیابی شده است. وجود کاربری‌های نامناسب مانند تعمیرگاه‌های خودرو و صنایع مزاحم، به همراه کمبود خدمات رفاهی و تابلوهای تبلیغاتی نامنظم، ازجمله چالش‌های اصلی در ورودی‌های شیروان محسوب می‌شوند