ارزیابی فرآیندهای دیاژنزی نهشته های کربناته سازند شهبازان (تاقدیس سرکان، جنوب لرستان)

نویسندگان

1 دانشیار گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه لرستان، خرم‌آباد، ایران

2 دانش‌آموخته کارشناسی‌ارشد زمین‌شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه لرستان، خرم‌آباد، ایران

3 دانش‌آموخته کارشناسی‌ارشد زمین‌شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه لرستان، خرم‌آباد، ایران

4 دانشجوی دکترا، گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه بوعلی‌سینا، همدان، ایران، کارشناس آزمایشگاه مرکزی دانشگاه لرستان، خرم‌آباد، ایران

5 دانش‌آموخته کارشناسی‌ارشد زمین‌شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه لرستان، خرم‌آباد، ایران

doi
10.22084/nfag.2023.28359.1581
چکیده

سازند شهبازان به سن ائوسن میانی تا پسین در پهنه وسیعی از حوضه­ی رسوبی لرستان گسترش دارد. ناحیه مورد مطالعه در 75 کیلومتری جنوب شهرستان خرم­آباد واقع شده است. در ناحیه مورد مطالعه سازند شهبازان با ستبرای 73 متر به صورت هم­شیب بر روی سازند آواری کشکان و توسط کربنات­های سازند آسماری به صورت ناپیوسته پوشیده شده است. سنگ­شناسی سازند شهبازان در برش مورد مطالعه شامل سنگ­آهک، سنگ­آهک دولومیتی و دولومیت است. مطالعات پتروگرافی بر روی 63 مقطع نازک منجر به شناسایی چندین فرآیند دیاژنزی از جمله میکریتی شدن (Micritization)، نوریختی (Neomorphism) (افزایشی و کاهشی)، سیمانی شدن (Cementation) (شامل سیمان­های حاشیه­ای هم­ضخامت، رشد اضافی هم­محور، برمحور، هم­بعد، بلوکی، دروزی و فراگیرنده)، فشردگی (Compaction) (مکانیکی و شیمیایی)، انحلال (Dissolution) (وابسته و غیروابسته به فابریک)، جانشینی (Replacement) (آهن­دار شدن، سیلیسی شدن و دلومیتی شدن) گردید. مهمترین فرآیند دیاژنزی در سازند شهبازان دولومیتی شدن می­باشد که به صورت گسترده رخ داده است. این فرآیندها در چهار توالی­ پاراژنتیکی (محیط دریایی، آب شیرین، تدفینی و بالاآمدگی) رخ داده و سه مرحله دیاژنزی ائوژنز (Eogenesis)، مزوژنز (Mesogenesis) و تلوژنز (Telogenesis) برای آن­ها تفسیر شده است. فرآیند نوریختی کاهشی در مرحله ائوژنز در قلمرو محیط دریایی رخ داده است. سیمان حاشیه­ای هم ضخامت و سیمان برمحور در مرحله ائوژنز و در قلمرو دیاژنز دریایی تشکیل شده­اند در صورتی که سیمان­های بلوکی، هم­بعد و فراگیرنده در مرحله مزوژنز و تلوژنز و در قلمرو دیاژنز تدفینی کم عمق و عمیق و طی بالاآمدگی تشکیل شده­اند.  فشردگی در ائوژنز توسط فشار روباره ناشی از نهشت سازند شهبازان ایجاد شده و سپس با نهشت سازندهای آسماری و گچساران توسعه یافته است. بخشی از انحلال در طی دیاژنز تدفینی و بخشی دیگر در طی بالاآمدگی و تاثیر دیاژنز متئوریک رخ داده است.