بررسی ویژگی های فیزیکی- مکانیکی سنگ های استفاده شده در ساخت بناهای باستانی استان لرستان با تاکید بر دوام پذیری (مطالعه موردی: پل کشکان)

نویسندگان

1 استادیار گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم‌پایه، دانشگاه لرستان، خرم‌آباد، ایران

2 استادیار گروه تاریخ و باستان‌شناسی، دانشگاه لرستان، خرم‌آباد، ایران

doi
10.22084/nfag.2023.28608.1592
چکیده

هدف از این مطالعه بررسی خصوصیات فیزیکی و مکانیکی سنگ­های آهکی مورد استفاده در ساخت پل تاریخی کشکان (استان لرستان) و ارزیابی رفتار آن­ها در مقابل هوازدگی نمک می­باشد. بر همین اساس، دو نوع از سنگ­آهک­های استفاده شده در ساخت پل کشکان شامل سنگ­آهک آسماری (ASR) و تله­زنگ (TLZ) انتخاب و در آزمایشگاه مورد مطالعه قرار گرفتند. نتایج مطالعات سنگ­شناسی نشان داد که سنگ­آهک آسماری، یک نوع مادستون آهکی و نمونه سنگ­آهک تله­زنگ گرینستون می­باشد. در مرحله اول خصوصیات سنگ­شناسی، فیزیکی و مکانیکی سنگ­های مورد مطالعه تعیین شدند و در ادامه آزمایش تبلور نمک در محلول سولفات سدیم و منیزیم در 30 چرخه بر روی نمونه­های انتخاب شده انجام شد. به­منظور بررسی تأثیر هوازدگی نمک بر روی دوام و پایداری سنگ­های انتخاب شده، در پایان هر 10 چرخه تغییرات ظاهری، سرعت موج و شاخص بار نقطه­ای نمونه­ها ارزیابی و تعیین شد. بر اساس نتایج، مشخص شد که سولفات سدیم تأثیر به مراتب بیش­تری بر روی فرسودگی و تخریب سنگ­های آهکی مورد مطالعه دارد. همچنین، نتایج نشان داد که سنگ­آهک آسماری در پایان 30 چرخه آزمایش تبلور نمک در محلول سولفات سدیم و منیزیم دچار فرسودگی و زوال بیش­تری در مقایسه با سنگ­آهک تله­زنگ شده است. علاوه بر این، مطالعات SEM به منظور بررسی تغییرات ساختاری نمونه­ها ناشی از هوازدگی نمک نیز انجام شده است.