فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هدف: هدف از این پژوهش، تحلیل روند پژوهش‌های حوزه «مدیریت داده‌های پژوهشی» (RDM) در قلمرو علوم پزشکی است. روش‌شناسی: این پژوهش از نوع کاربردی بوده و با رویکرد علم‌سنجی انجام شده است. جامعه آماری شامل کلیه پژوهش‌های انجام‌شده در زمینه مدیریت داده‌های پژوهشی در علوم پزشکی است که طی بازه زمانی ۱۹۹۰ تا ۲۰۲۳ در پایگاه‌های استنادی کلاریویت آنالیتیکس (وب آو ساینس) و اسکوپوس نمایه شده‌اند. پس از حذف رکوردهای تکراری بین دو پایگاه، ۱۳,۹۷۸ مطالعه جهت تحلیل انتخاب شدند. ابزار گردآوری داده‌ها در این مطالعه روش فیش‌برداری (اسنادی) بوده و تحلیل داده‌ها با استفاده از نرم‌افزارهای ساینتوپای (Scientopy)، اکسل و پایتون صورت گرفته است. یافته‌ها: یافته‌ها حاکی از رشد چشمگیر تعداد مقالات در پایگاه‌های کلاریویت آنالیتیکس و اسکوپوس در بازه زمانی مورد مطالعه است. میانگین رشد تولید مقاله در هر دوره نشان‌دهنده افزایش تقریبی ۶۰ درصدی تولیدات علمی نسبت به دوره پیشین است و در هیچ دوره‌ای رشد منفی مشاهده نشد. کشورهای ایالات متحده آمریکا، بریتانیا و آلمان رتبه‌های اول تا سوم تولیدات علمی در زمینه مدیریت داده‌های پژوهشی در پزشکی را به خود اختصاص داده‌اند و پس از آن‌ها کشورهای ایتالیا، فرانسه و کانادا قرار دارند. در این میان، ایران رتبه هفدهم را کسب کرده و جایگاه چین نیز از سال ۲۰۲۰ بهبود قابل‌توجهی یافته است. همچنین، کلیدواژه «مدیریت داده» همواره پرتکرارترین واژه بوده است؛ با این حال، کلیدواژه‌های مرتبط با «هوش مصنوعی» در سال‌های اخیر رشد قابل‌توجهی داشته‌اند. افزون بر این، با توسعه فناوری‌ها، موضوعات جدیدی وارد این حوزه مطالعاتی شده‌اند؛ به‌طوری‌که در سال‌های اخیر «علم باز» و «بلاک‌چین» نیز به اصطلاحات پرکاربرد در حوزه مدیریت داده‌های پژوهشی پزشکی تبدیل شده‌اند. نتیجه‌گیری: این پژوهش نشان داد که به دلیل رشد سریع فناوری‌های دیجیتال و پیچیدگی روزافزون داده‌های پزشکی، نیاز به سیستم‌های پیشرفته‌تر جهت ذخیره‌سازی، تحلیل و تبادل داده‌ها بیش از پیش احساس می‌شود. پژوهش‌های آتی باید بر توسعه فناوری‌های مبتنی بر هوش مصنوعی برای تحلیل داده‌ها و همچنین استانداردسازی جهانی فرآیندهای مدیریت داده تمرکز نمایند.