تدوین و اولویت‌بندی راهبردهای تحقق شهر شبانه در شهرهای زیارتی با تأکید بر حمل‌و‌نقل درون‌شهری کلان‌شهر مشهد

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد،ایران

2 دانشیار گروه جغرافیا، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران

3 استاد گروه جغرافیا، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران

4 پژوهشگر بنیاد پژوهش‌های اسلامی آستان قدس رضوی، مشهد، ایران

doi
10.22067/jgrd.2024.48422.0
چکیده

امروزه در شهرها به دلیل وجود مشکلاتی چون ترافیک، آلودگی و مواردی از این قبیل، امور روزمرۀ شهروندان مختل شده است؛ از این‌رو ساکنین شهر برای گذران اوقات فراغت - و در شهرهای زیارتی، زائران برای زیارت- معمولاً شب را انتخاب می‌کنند. یکی از مهم‌ترین عواملی که باعث تحقق شهر شب می‌گردد، رونق حمل‌ونقل درون‌شهری است. این پژوهش با هدف تدوین راهبردهای شهر شبانه در کلان‌شهر مشهد انجام شده است. روش تحقیق، توصیفی-تحلیلی با ماهیت کاربردی است. داده‌های پرسشنامه توسط 40 نفر از مدیران و کارشناسان مربوطه تکمیل و سپس با استفاده از تکنیک SWOT و مدل ANP در نرم‌افزار Super Decision به اولویت‌بندی راهبردهای حاصله پرداخته شده است. با استفاده از خروجی‌های نقشه با نرم‌افزارArc GIS، وضعیت موجود حمل‌ونقل عمومی و شعاع دسترسی مشخص شد، سپس نقاط داخلی (قوت و ضعف) و خارجی (فرصت و تهدید) آن‌ها نیز تعیین گردید. یافته‌های حاصل از اولویت‌بندی راهبردها در مدل تحلیل شبکه عبارتند از؛ راهبرد WO2: افزایش خدمات‌رسانی حملو‌نقل عمومی (مترو، اتوبوس و تاکسی) در زمان بیشتری از شب. راهبرد WO1: تدوین بخش جداگانه‌ای در طرحهای شهری با هدف کارآمدی و پویایی حملو‌نقل عمومی به‌خصوص در زمان شب. راهبرد WO3: تأمین ایمنی و امنیت زائران و مجاوران به‌ویژه در موقعیت دسترسی‌ها و پیاده‌روهای کم‌عرض بافت فرسودۀ اطراف حرم مطهر رضوی. راهبرد ST2: ارائه خدمات شهری مطلوبتر در ساعاتی از شب به زائران و مجاوران با هدف افزایش ماندگاری‌شان در این شهر. نتایج بیانگر آن است که با توجه به ورود نزدیک به 30 میلیون زائر و گردشگر در سال میبایست با برنامهریزی مناسب و ارائۀ راهکارهای اجرائی در جهت به حداقل رساندن نقاط ضعف و استفاده از فرصتهای محیطی به‌دنبال تأمین حملونقل مناسب شبانه برای حضورپذری شبانه‌روزی زائران و مجاوران در سطح این شهر باشیم.