فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

با وجود گسترش فضای جریان‌ها در جهان شبکه‌ای، مناطق مرزی هنوز از اهمیت ویژه‌ای برخوردارند، این فضاها به دلیل ویژگی‌های فضایی-سیاسی و نقش‌های مدیریتی در مقیاس‌های مختلف، جایگاه ویژه‌ای در استراتژی‌های سیاسی دارند. این مناطق به‌ویژه برای سیستم‌های سیاسی در تأمین ثبات و امنیت داخلی حائز اهمیت هستند. مرزهای شرقی ایران، به‌ویژه شهرستان زیرکوه در استان خراسان جنوبی که با افغانستان هم‌مرز است و مرزی به طول 116 کیلومتر دارد، از اهمیت بالایی در راهبردهای توسعۀ ملی و منطقه‌ای برخوردارند. مقالۀ حاضر به تحلیل سناریوهای محتمل برای توسعۀ شهرستان زیرکوه پرداخته است. مطالعات آینده‌پژوهی با رویکرد ساختاری منعطف، امکان پیش‌بینی و ارزیابی سیستم‌های توسعه‌ای را فراهم می‌کند. این تحقیق به‌صورت توصیفی و تحلیلی با استفاده از روش تحلیل محتوا، متغیرهای مؤثر بر توسعۀ شهرستان زیرکوه را بررسی کرده است. برای جمع‌آوری اطلاعات از پرسشنامه‌ای که بین 15 کارشناس برنامه‌ریزی منطقه‌ای توزیع شد، استفاده شده است و داده‌ها با روش تحلیل ساختاری میک‌مک تحلیل شدند. سناریوهای تحقیق با استفاده از نرم‌افزار سناریو ویزارد طراحی شده است. نتایج نشان داد که 29 متغیر اثرگذار در توسعۀ شهرستان زیرکوه شناسایی شدند که از میان آنها، 16 متغیر به‌عنوان متغیرهای اصلی در نظر گرفته شدند. براساس این متغیرها، سه سناریو برای توسعه طراحی شد: 1- استراتژی شرایط بحرانی: تغییر نگرش به قومیت‌ها، برقراری برابری مکانی و تقویت روابط بین‌الملل؛ 2- استراتژی در وضعیت بحران یا نیمه‌بحران: افزایش نقش دولت در کاهش تورم، برابری فضایی و تقویت مسیرهای ارتباطی و بین‌الملل؛ 3- سیاست تداوم وضع موجود: ایجاد تعامل اجتماعی بیشتر و سیاست‌های جمعیتی مناسب. این سناریوها بر مبنای تغییرات اجتماعی، اقتصادی و امنیتی در منطقه طراحی شده‌اند و می‌توانند راهکارهای مناسبی برای توسعۀ پایدار این منطقۀ مرزی فراهم کنند.