آسیبشناسی اجتماعی-اقتصادی شهرهای جدید در راستای پایداری اجتماعی (مطالعه موردی: شهر جدید اندیشه)
نویسندگان
1 استاد گروه جغرافیا و برنامهریزی شهری، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
2 دانشجوی دکتری، گروه جغرافیا و برنامهریزی شهری، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
3 دانشیار گروه جغرافیا و برنامهریزی شهری، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
doi
10.22067/jgrd.2024.91017.1499چکیده
آسیبهای اجتماعی-اقتصادی در شهرهای جدید، چالشهای مهمی را برای دستیابی به پایداری اجتماعی ایجاد میکنند. شهرهای جدید که با هدف کاهش فشار جمعیت و مسائل شهری در اطراف کلانشهرها ساخته میشوند، اغلب با مشکلاتی مانند نابرابریهای اقتصادی، فقر، نارضایتی از کیفیت زندگی، کمبود امکانات رفاهی و تفریحی، آلودگی محیط زیست و ضعف در انسجام اجتماعی مواجه هستند. شهر جدید اندیشه نیز از این معضلات مبرا نیست و به دلیل همجواری با کلانشهر تهران و انتقال سرریز جمعیتی به آن، از فشارهای اقتصادی و اجتماعی فراوانی رنج میبرد. هدف پژوهش حاضر، آسیبشناسی اجتماعی-اقتصادی شهرهای جدید در راستای پایداری اجتماعی شهر جدید اندیشه است. این پژوهش به لحاظ هدف، کاربردی و از نظر نوع و ماهیت، توصیفی-تحلیلی است و در بخش پژوهش اسنادی و پژوهش میدانی انجام شده است. جامعۀ آماری شامل ساکنان شهر اندیشه و ابزار گردآوری دادهها پرسشنامه بوده است. حجم نمونه با استفاده از فرمول کوکران 384 نفر برآورد شد که برای افزایش اعتبار پژوهش به 450 نفر افزایش یافت. براساس نتایج به دست آمده از روش دلفی در دو مرحله، شاخصهای متعددی برای پایداری اجتماعی در شهر جدید اندیشه شناسایی و اولویتبندی شدهاند. در مرحلۀ اول دلفی، خبرگان لیستی از شاخصهای احتمالی را ارائه کردند که پس از جمعبندی و حذف موارد تکراری، این شاخصها در مرحلۀ دوم دلفی مورد بازبینی و امتیازدهی قرار گرفتند. خبرگان معتقد بودند آسیبهای مرتبط با کاهش سرمایه و انسجام اجتماعی، امنیت و مشارکت شهروندان از مهمترین چالشها برای پایداری اجتماعی شهر هستند. ساکنان همچنین مسائل مربوط به دسترسی به خدمات شهری، کیفیت محیط زندگی و فضاهای عمومی را از چالشهای اصلی پایداری شهری میدانستند. در مجموع دیدگاه خبرگان و ساکنان تا حدودی متفاوت و برخی اولویتها متمایز بودند که میتواند ناشی از تجربیات و منافع متفاوت این دو گروه باشد.