بررسی مؤلفه‌های کالبدی شهری به‌منظور سنجش میزان تاب‌آوری در برابر مخاطرات طبیعی (مطالعه موردی: شهر میناب)

نویسندگان

1 گروه جغرافیا، واحد لارستان،دانشگاه آزاد اسلامی، لارستان، ایران

2 گروه جغرافیا، واحد لارستان، دانشگاه آزاد اسلامی،لارستان، ایران

3 دانشجوی دکتری گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، واحد لارستان، دانشگاه آزاد اسلامی، لارستان، ایران

doi
10.22067/jgrd.2025.92577.1539
چکیده

 مخاطرات طبیعی که جزئی از فرآیند زندگی بشر به شمار می‌روند و هرروزه بر تعداد و تنوع آن‌ها افزوده می‌شود، به‌عنوان چالشی اساسی در جهت نیل به توسعۀ پایدار جوامع انسانی مطرح هستند؛ ازاین‌رو توجه به موضوع مخاطرات طبیعی باید به یکی از اولویت‌های برنامه‌ریزی شهری مبدل گردد . در این راستا دیدگاه از تمرکز بر روی صرفاً کاهش آسیب‌پذیری، به افزایش تاب‌‌آوری در مقابل سوانح تغییر پیداکرده است؛ به‌طوری‌که نهادهای فعال در زمینۀ کاهش سوانح، بیشتر فعالیت‌های خود را بر دستیابی به جامعۀ تاب‌آور در برابر سوانح متمرکز ساخته‌اند. پژوهش حاضر با درک اهمیت سنجش تاب‌‌آوری شهری ازنظر مؤلفه‌های کالبدی پهنۀ شهری میناب واقع در استان هرمزگان را موردمطالعه قرار داده است. در این تحقیق معیارهای: دوری از محیط مخاطره‌آمیز، کیفیت بافت شهری، تراکم ساخت‌وساز، دسترسی به شبکۀ معابر، فضای باز شهری، دسترسی به پایگاه‌های امدادی و دسترسی به مراکز درمانی به‌عنوان مؤلفه‌های کالبدی مؤثر در تاب‌آوری مقابل مخاطرات طبیعی تعیین و با استفاده از تکنیک PIPRECIA وزن‌دهی و مورد تجزیه‌وتحلیل قرار گرفتند. یافته‌ها نشان داد که معیار دوری از محیط مخاطره‌آمیز با وزن ۰٫۲۰۷۷۱۸ و فاصله از مراکز درمانی با وزن ۰٫۰۹۶۲۸۸ به‌ترتیب بیشترین و کم‌ترین اثر در تاب‌آوری شهری میناب در برابر مخاطرات طبیعی را عهده‌دار هستند. براساس یافته‌های تحقیق از کل وسعت محدوده 5/77 درصد آن در پهنۀ نامناسب و بسیار نامناسب تاب‌آوری قرار داشته و تنها 3/8 درصد شرایط کالبدی مناسب و بسیار مناسب از این حیث را دارا است؛ بنابراین با توجه به نتایج، وضعیت کالبدی شهر میناب ازنظر تاب‌‌آوری در برابر مخاطرات طبیعی بسیار شکننده و نامطلوب ارزیابی می‌گردد.