تأثیر تغییرات اقلیمی بر ساختار کالبدی، اقتصادی و اجتماعی روستاها مطالعه موردی: دهستان انجیرآب شهرستان گرگان

نویسندگان

1 استادیار گروه جغرافیا، دانشگاه پیام‌نور، تهران، ایران

2 استادیار گروه جغرافیا، دانشگاه پیام‌نور، تهران، ایران

3 مربی گروه معماری، دانشکدۀ هنر و معماری، دانشگاه زابل، زابل، ایران

doi
10.22067/jgrd.2025.92697.1542
چکیده

تغییر اقلیم می‌تواند موجب کاهش دارایی، معیشت، بهره‌وری نیروی کار، دسترسی به مسکن، زیرساختها و همچنین تضعیف روابط اجتماعی شود. تغییر اقلیم فراگیرترین عامل تنش‌زایی است که افراد و جوامع روستایی باید با آن مقابله کنند. تغییرات اقلیمی به مثابه تغییر طولانی‌مدت در الگوهای اقلیمی است که مستلزم اتخاذ تدابیر مناسب برای حفظ زندگی سکونتگاه‌های روستایی است. مناطق روستایی به مثابه مکان‌هایی کم‌جمعیت دارای تراکم مسکن کم و دور از مراکز شهری شناخته می‌شوند که عمدتاً با مؤلفه‌هایی همچون تغییر در اشتغال، عوامل اجتماعی - فرهنگی و نگرانی‌ها دربارۀ آیندۀ این مناطق در حال تغییر هستند. همراه شدن این تغییرات با تغییرات اقلیمی چالش‌های پیچیده و جدیدی را برای سکونتگاه‌های روستایی ایجاد کرده است. پژوهش حاضر با هدف بررسی تأثیر تغییرات اقلیمی بر ساختار کالبدی اقتصادی و اجتماعی روستاها تدوین شده است. پژوهش پیش رو ازنظر نوع تحقیق کاربردی، و از منظر ماهیت توصیفی - تحلیلی است. جامعۀ آماری تحقیق حاضر سرپرستان خانوارهای دهستان انجیرآب شهرستان گرگان است. تعداد نمونه لازم جهت تکمیل پرسشنامه با استفاده از فرمول کوکران 363 نفر به‌عنوان حجم نمونه تعیین شد. نمونه‌گیری به صورت تصادفی طبقه‌ای بوده است. در این پژوهش به منظور تجزیه و تحلیل داده‌ها از آزمون‌های آماری ISDM و رگرسیون خطی ساده در محیط نرم‌افزار spss استفاده شده است. یافته‌های حاصل از این پژوهش نشان داد که ادراک جامعۀ محلی از تغییرات اقلیمی در سطح قوی قرار دارد. همچنین نتایج این پژوهش نشان داد که تغییرات اقلیمی بر روی ساختار کالبدی با ضریب 396/0، اجتماعی با ضریب 756/0 و اقتصادی با ضریب 628/0 تأثیر مثبت و معناداری دارد. از بین متغیرهای گفته شده بیشترین تأثیر تغییرات اقلیمی بر روی ساختار اجتماعی روستا با ضریب تعیین1/57 درصد بوده است.