ارزیابی آزمایشگاهی عملکرد سه نوع پوشش مختلف مورد استفاده در زهکشهای زیرزمینی

نویسندگان

1 دانشیار گروه مهندسی آب، دانشکده مهندسی آب و خاک، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان

2 دانش‌آموخته گروه مهندسی آب، دانشکده مهندسی آب و خاک، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان

3 دانشیار گروه علوم و مهندسی آب دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان و عضو هیئت علمی.

doi
چکیده

به­دلیل زیاد بودن زمین­های زهدار و شور در تمام کشور و نیاز آشکار به زهکشی در سطح وسیع و هم­چنین استقبال عمده از سامانه­های زهکشی زیرزمینی، تامین مصالح مورد نیاز بخصوص انتخاب پوشش مناسب زهکشی در اجرای آن­ها از جمله اولویت اساسی به­شمار می­رود. یکی از معیارها برای انتخاب پوشش، آبدهی سیستم لوله و پوشش است که در این تحقیق به­منظور شبیه­سازی شرایط طبیعی اراضی زهکشی شده و آبگذری پوشش­ها، از یک مدل فیزیکی به ابعاد 3/1*1*4 متر استفاده شد. این مدل به‌عنوان بخشی از یک ترانشه زهکشی شبیه‌سازی شده امکان تنظیم سطح ایستابی را دارد. سه نوع پوشش معدنی (شن و ماسه)، آلی (پوسته برنج) و مصنوعی (الیاف پلی‌پروپیلن PP450) که در کشور استفاده می­شوند تهیه و با نصب، پوشش موردنظر در اطراف لوله زهکش موجود در ترانشه شبیه‌سازی شده آزمایشات لازم صورت گرفت. در تمامی آزمایشات انجام گرفته، دبی پوشش معدنی نسبت به پوشش آلی و مصنوعی به مراتب در ترازهای مختلف سطح آب (سطوح ایستابی 60، 70 و 80 سانتی‌متری از محور لوله زهکش) بیش­تر بوده است. این میزان دبی در پوشش معدنی حدود 5-4 برابر پوشش مصنوعی و دبی پوشش آلی 4-3 برابر پوشش مصنوعی است که این امر به‌دلیل میزان تخلخل بیش­تر در این دو نوع پوشش نسبت به پوشش مصنوعی است. با این­که پوسته برنج در مقایسه با شن و ماسه موجب کاهش دبی می­شود اما می­توان از آن به­عنوان گزینه مناسبی برای پوشش زهکش زیرزمینی استفاده کرد.