ضربآهنگ پژوهشی اعضای هیئت علمی دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی دانشگاه علّامه طباطبایی
نویسندگان
1 گروه علم اطلاعات و دانششناسی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران
2 گروه علم اطلاعات و دانششناسی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران
3 گروه علم اطلاعات و دانششناسی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران
4 کارشناس ارشد علم اطلاعات و دانششناسی، دانشگاه علامه طباطبائی
5 گروه علم اطلاعات و دانششناسی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران
doi
10.22091/apss.2025.12803.1036چکیده
پژوهش حاضر با هدف شناسایی وضعیت فعالیتهای پژوهشی اعضای هیئت علمی دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی دانشگاه علّامه طباطبایی انجام شد. ضربآهنگ پژوهشی به معنای میزان و روند تولیدات علمی اعضای هیئت علمی در قالب مقالات، کتابها و طرحهای پژوهشی است که در بازههای زمانی مشخص ارزیابی شده است. این پژوهش به بررسی عوامل مؤثر بر این ضربآهنگ، نظیر ارتقاء علمی، همکاریهای علمی و تأثیر آنها در رشد علمی استادان پرداخته است. در این مطالعه از رویکرد ترکیبی (کمّی-کیفی) استفاده شد. در بخش نخست برای گردآوری اطلاعات اعضای هیئت علمی از روش پیمایشی تحلیلی استفاده شد. در بخشهای دوم و سوم برای شناسایی دلایل وجود نوسان در پژوهشها و تحلیل اسناد بالادستی از روش تحلیل محتوای کمّی استفاده شد.دادههای مربوط به مقالات، کتابها و پروژههای پژوهشی استادان از پایگاههای اطّلاعاتی معتبر داخلی و خارجی گردآوری و تحلیل شد. برای بررسی توصیههای سیاستی مبنی بر افزایش آثار پژوهشی استادان و شناسایی دلایل شکلگیری نوسان در پژوهشها در مقاطع مختلف فعالیت اعضای هیئت علمی، مصاحبه انجام شد. مصاحبههای انجام شده در این پژوهش از نوع نیمهساختاریافته میباشد و کدگذاری دقیق روی متن آنها صورت گرفت؛ که به صورت انفرادی از چهار نفر از متخصصان مرتبط با توجه به تخصص، مهارت و تجربۀ کافی در زمینۀ محورهای این پژوهش استفاده شد. پرسشهای مصاحبه باز طراحی شدند و پس از دریافت اطّلاعات مصاحبه شوندگان، فایلهای صوتی بررسی و متن کامل مصاحبهها تایپ شد و پس از آن، فایل متنی مصاحبه، کدگذاری شد.در بخش بعدی نیز اسناد بالادستی از قبیل برنامه راهبردی دانشگاه علامه طباطبائی افق (1405-1401) به انضمام برنامه عملیاتی دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، گروههای آموزشی، معاونتها و مدیریتهای دانشگاه (سال 1402) (مرتبط با محورهای این پژوهش)، آییننامه استخدامی، دستورالعمل نحوۀ اعطای پایۀ تشویقی به اعضای هیئت علمی، آییننامۀ ارتقاء مرتبۀ اعضای هیئت علمی و دستورالعمل اجرایی آییننامه پژوهانه اعضای هیئت علمی دانشگاه گردآوری و تحلیل شد.بهطور کلی، اطّلاعات جمعیتشناختی نشان داد از میان 64 نفر نمونه پژوهش، استادان با مرتبه علمی "مربی"، "آموزشیار" و "استادیار" معمولاً کمترین تعداد آثار علمی و استادان با مرتبه علمی "دانشیار" و "استاد" بیشترین تعداد آثار را داشتند. در ارتباط با انواع گزارشهای پژوهشهای بررسی شده در این پایاننامه، بیشترین آثار پژوهشی مربوط به مقالات چاپ شده در نشریات علمی و کمترین آثار پژوهشی نیز مربوط به طرحهای پژوهشی داخل و خارج از دانشگاه میباشد. در این بین، کتابهای تألیف و ترجمه شده و مقالات ارائه شده در همایشهای علمی میانهی دو پژوهش قبلی از نظر تعداد بودند امّا وزن مقالات ارائه شده در همایشهای علمی بیشتر بود.نتایج نشان داد که ارتقاء علمی تأثیر مستقیمی بر افزایش کمّی تعداد آثار پژوهشی داشته و پس از دستیابی به مراتب بالاتر علمی، برخی از استادان با کاهش تولیدات علمی مواجه شدهاند. همچنین نتایج این پژوهش نشان داد که بیشترین سهم از تولیدات علمی استادان مربوط به مقالات علمی است و درصد کمتری به تألیف کتابها و طرحهای پژوهشی اختصاص دارد.