راهبردهای توسعۀ گردشگری در محور نجف – کربلا

نویسندگان

1 استاد گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشکدۀ علوم جغرافیایی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران

2 دانشجوی دکتری جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشکدۀ علوم جغرافیایی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران

doi
10.22067/jgrd.2025.93254.1554
چکیده

توسعۀ گردشگری از دیرباز به‌عنوان ابزاری مؤثر برای فقرزدایی تلقی می‌شود. این فرایند با استفاده از منابع طبیعی، فرهنگی و تاریخی، به ایجاد فرصت‌های اقتصادی، اشتغال‌زایی و تقویت هویت محلی کمک می‌کند و برای کشور درحال‌توسعه‌ای مانند عراق که با معضلات و محدودیت‌های اقتصادی و نیز اقتصاد تک‌محصولی روبه‌رو است، اهمیت زیادی دارد. محور ارتباطی نجف – کربلا قابلیت گردشگری بالایی دارد. شهرهای نجف و کربلا در دهه‌های اخیر، پذیرای گردشگران داخلی و بین‌المللی بسیاری به‌ویژه در ماه محرم و صفر هستند. این روند در طول سال نیز ادامه دارد و جایگاه گردشگری شهرهای مذکور را در مقایسه با دیگر انواع گردشگری ارتقاء داده است. پژوهش حاضر ازنظر هدف توسعه‌ای و ازنظر روش توصیفی-تحلیلی و پیمایشی است. این مقاله به بررسی نقاط قوت، ضعف، فرصت‌ها و تهدیدهای توسعۀ گردشگری مذهبی در محور ارتباطی نجف-کربلا پرداخته است. جامعۀ آماری شامل گردشگران محور ارتباطی نجف به کربلا است. برای تعیین حجم نمونه از فرمول کوکران استفاده و حجم نمونه 385 نفر تعیین شد. با استفاده از مدل تحلیلی SWOT و ماتریس برنامه‌ریزی استراتژیک کمی QSPM))، وضعیت کنونی این منطقه تحلیل شد. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که محور نجف-کربلا از نقاط قوت و فرصت‌هایی مانند دسترسی به خدمات اسکان متنوع و جذب گردشگران بین‌المللی برخوردار است. بااین‌حال، کمبود زیرساخت‌های حمل‌ونقل و ازدحام ازجمله نقاط ضعف و تهدیدات این محور است. این مقاله راهبردهایی شامل ارتقای زیرساخت‌های اقامتی و حمل‌ونقل، بهبود مدیریت بحران، توسعۀ شبکه‌های ارتباطی و تقویت برنامه‌های آموزشی برای جوامع محلی پیشنهاد می‌دهد. باید بیان کرد که موفقیت در توسعۀ این محور نیازمند هماهنگی میان ذینفعان، جذب سرمایه‌گذاری‌های هدفمند و توجه به ابعاد زیست‌محیطی و اجتماعی است.