نقش آلتمتریکس در تغییر رویکردهای ارزیابی پژوهش‌ها: از علم‌سنجی سنّتی تا علم‌سنجی مدرن

نویسندگان

1 دانشجوی کارشناسی ارشد، گروه علم‌سنجی، دانشگاه‌ تبریز، تبریز، ایران

2 دانشیار، گروه علم اطلاعات و دانش‌شناسی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران

doi
10.22091/apss.2024.11832.1023
چکیده

هدف: هدف پژوهش حاضر بررسی نقش آلتمتریکس به عنوان یک رویکرد نوآورانه در علم‌سنجی و تأثیر آن بر تغییر رویکردهای ارزیابی پژوهش‌ها است. سوال اصلی پژوهش این است که چگونه آلتمتریکس می‌تواند به عنوان ابزاری مکمّل در ارزیابی تأثیرات پژوهش‌ها مورد استفاده قرار گیرد و به سیاستگذاران و پژوهشگران کمک کند تا نقاط قوت و چالش‌های موجود در نظام پژوهش را بهتر شناسایی کنند؟روش: این پژوهش بر پایه منابع کتابخانه‌ای و تحلیل جامع مقالات مرتبط با علم‌سنجی و آلتمتریکس انجام شده است. به منظور گردآوری داده‌ها، مقالات و منابع معتبر در زمینه ارزیابی عملکرد پژوهش‌ها مورد بررسی قرار گرفته و داده‌های مربوط به آلتمتریکس و شاخص‌های سنّتی استخراج شدند. همچنین با تحلیل داده‌های موجود، نقاط قوت و ضعف آلتمتریکس در مقایسه با روش‌های ارزیابی سنّتی شناسایی شده و تأثیر آن بر ارزیابی تأثیر پژوهش‌ها بررسی گردید. این رویکرد شامل تحلیل نوع تعاملات در شبکه‌های اجتماعی، بازخوردهای آنلاین و سایر معیارهای غیررسمی است که به ارائه یک سنجش جامع و دقیق از تأثیر پژوهش‌ها کمک می‌کند. علاوه‌بر این، در این پژوهش برای تسهیل استفاده مؤثر از آلتمتریکس، چارچوبی برای تجزیه و تحلیل اطلاعات فراهم شده است که بتواند در سیاستگذاری‌های علمی و پژوهشی به کار گرفته شود.یافته‌ها: آلتمتریکس می‌تواند به عنوان ابزاری مکمّل، پژوهشگران را در توسعه دیدگاه‌های چندبُعدی و واقع‌گرایانه‌تری از تأثیر پژوهش‌ها یاری نماید. همچنین استفاده از آلتمتریکس می‌تواند به نوآوری و پیشرفت در سیاستگذاری‌های علمی کمک کند؛ به‌ویژه در حوزه‌هایی که تعاملات علمی و اجتماعی از زوایای مختلف مورد بررسی قرار می‌گیرند.نتیجه‌گیری: آلتمتریکس نه‌تنها می‌تواند به عنوان ابزاری مکمّل در ارزیابی تأثیر پژوهش‌ها عمل کند، بلکه با ارائه یک تصویر جامع‌ و چندبُعدی از تأثیرات علمی، اجتماعی و فرهنگی، به سیاستگذاران در اتخاذ تصمیمات مبتنی بر شواهد کمک می‌کند. پیشنهادات ارائه ‌شده در این پژوهش، شامل استانداردسازی روش‌های آلتمتریکس و رفع نقاط ضعف کنونی، می‌تواند به ارتقای کارایی و دقت این ابزار در ارزیابی پژوهش‌ها کمک کند. در نهایت، هدف این پیشنهادات ایجاد پل ارتباطی مؤثر بین علم و جامعه، و تقویت مشارکت پژوهشگران و سیاستگذاران در راستای توسعه پایدار است.