فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هدف: رؤیت‌پذیری یکی از مهم‌ترین سنجه‌‌های قابل اندازه‌گیری انتشارات علمی وبی و ‌از ‌شاخص‌های ‌تعیین‌کننده ‌توسعه‌ علمی ‌در ‌جوامع علمی است که می‌تواند به طور قابل توجهی، میزان استنادات آثار پژوهشی را افزایش دهد. یکی از ابزارهای پژوهشی که منجربه اشتراک‌گذاری و افزایش رویت و استنادات مقالات می‌شود، شبکه‌های اجتماعی علمی است. در واقع شبکه‌های اجتماعی برای برقراری ارتباطات علمی، اشتراک دانش، و انتشار بروندادهای پژوهشی استفاده می‌شوند که با استفاده از نشانگرها و شاخص‌های عملکردی خود می‌توانند میزان رؤیت‌پذیری مقالات و انتشارات را بالا ببرند. از این‌رو، هدف پژوهش حاضر واکاوی نقش شبکه‌های اجتماعی علمی در رویت‌پذیری پژوهشگران و افزایش استنادات آثار پژوهشی است. روش‌: پژوهش حاضر یک تحقیق مروری بوده که با رویکرد کتابخانه‌ای و اسنادی تدوین شده است. جامعه آماری پژوهش، منابع چاپی و الکترونیکی در زمینه علم‌‎سنجی و آلتمتریکس هستند. یافته‌ها: نتایج حاصل از پژوهش نشان می‌دهد که با ظهور ابزارهای وب2 ازجمله شبکه‌های اجتماعی و دسترسی آزاد به انواع بروندادهای علمی در وب و محدودیت‌های روش‌‎ها و شاخص‌های سنّتی مبتنی بر استناد همچون کتاب‌سنجیو علم‌سنجی، سنجه‌های جایگزین نظیر سنجه‌های شبکه‌های اجتماعی علمی و آلتمتریکس ظهور پیدا کردند که در کنار شاخص‌های سنّتی مبتنی بر استناد، برای بررسی اثرگذاری تولیدات علمی در محیط وب اجتماعی استفاده می‌شوند. در میان سنجه‌های جایگزین یا شاخص‌های مبتنی بر شبکه اجتماعی، شبکه‌های اجتماعی علمی ازجمله فضاها برای معرفی و دیده شدن آثار علمی محسوب می‌‌شوند که همانند پایگاه‌های استنادی، امکان بررسی میزان استفاده از یک منبع یا اثر را فراهم می‌کنند و معرفی آثار پژوهشگران در آنها، به افزایش رؤیت‌پذیری بروندادهای علمی و به دنبال آن، افزایش استناد به تولیدات علمی منجر می‌‌شود. در این میان شبکه‌‌های اجتماعی علمی ریسرچ‌گیت، آکادمیا، مندلی و گوگل اسکولار به عنوان شاخص‌های جایگزین می‌توانند تاثیر بسیار مثبتی بر میزان بارگیری، استناد و در نتیجه ‌رؤیت‌پذیری داشته باشند. نتیجه‌گیری: استفاده از شبکه‌‌ها‌‌ی اجتماعی علمی می‌‌تواند در ارتقای دانش، برقراری ارتباط و تبادلات علمیبین پژوهشگرا‌‌ن موثر باشد؛ بنابراین لازم است که با برگزاری کارگاه‌های آموزشی و اتخاذ سیاست‌های نوین توسط سیاستگذاران حوزه ارزیابی علمی، پژوهشگران به حضور بیشتر در شبکه‌های اجتماعی علمی و تسهیم آثار علمی خود در این فضاها ترغیب شوند.